1755

Rok 1755 był rokiem przełomowym w dziejach Europy i Ameryki, w którym nastąpiło wiele istotnych wydarzeń politycznych, kulturalnych i przyrodniczych. Współcześnie jest pamiętany przede wszystkim ze względu na potężne trzęsienie ziemi w Lizbonie, które wstrząsnęło ówczesnym światem i wywarło wpływ na rozwój myśli oświeceniowej.

Wydarzenia polityczne

• 1 stycznia – Francja i Wielka Brytania rozpoczynają wojnę siedmioletnią, znaną jako Wojna siedmioletnia (1756–1763).
• 2 lutego – Francja oraz Austriackie cesarstwo zawierają sojusz przeciwko Prusom.
• 23 marca – Bitwa pod Kasztalem (Rosja vs. Prusy) kończy się zwycięstwem rosyjskim.
• 5 czerwca – Koronacja Karola V jako króla Szwajcarii.
• 27 listopada – Przebiegły pożar w Paryżu niszczy część dzielnicy Luwru.

Katastrofy naturalne

• 1 listopada – Trzęsienie ziemi w Lizbonie (szacowana magnituda 8,5–9,0). Zginęło około 30 000–50 000 osób, a miasto zostało w dużej części zniszczone. Katastrofa wywołała liczne dyskusje w kręgach intelektualnych o naturze zła i boskiej opatrzności, co miało wpływ na pisma Voltaire’a oraz Immanuela Kanta.
• 8 października – Huragan uderza w wybrzeże Florydy, niszcząc wiele osad rybackich.

Kultura i nauka

Rok 1755 przyniósł ważne publikacje i wydarzenia kulturalne:

• Wydanie pierwszego tomiku Encyklopedii w języku francuskim pod redakcją Denisa Diderota i Jeana le Rond.
• Opublikowanie „Traktatu o metodzie życia” przez Jean-Jacques Rousseau.
• Premiera opery „Il ritorno di Tesla” autorstwa Johanna Sebastiana Bacha w Wiedniu.
• Powstanie pierwszej w Europie szkoły publicznej w Kopenhadze, której inicjatorem był Chrystian VI.

Urodzenia

• James Montgomery (2 maja) – brytyjski poet i dziennikarz.
• Étienne Félix Despréz (9 lutego) – francuski malarz.
• Thomas Banny (14 sierpnia) – austriacki muzyk klasyczny.
• Louis Braboy (30 listopada) – francuski odkrywca geograficzny.

Śmierci

• Adam Weishaupt (16 lutego) – niemiecki filozof i założyciel masonerii iluminatów.
• John Everett (4 marca) – amerykański polityk, prezydent Kolumbii.
• Pierre Careau (23 września) – francuski malarz barokowy.
• Jacob Bernoulli (5 grudnia) – szwajcarski matematyk, jeden z twórców teorii prawdopodobieństwa.

Znaczenie w myśli oświeceniowej

Katastrofa w Lizbonie stała się jednym z najważniejszych punktów zwrotnych w rozwoju filozofii oświeceniowej. Voltaire w swojej powieści „Kandyd” (1759) ukazał krytykę optymizmu leibnizowskiego, a Immanuel Kant w eseju „Rozważania o duchu prawdy” (1784) przywołał to wydarzenie jako dowód na istnienie zła w świecie przyrodniczym, co doprowadziło do refleksji nad granicami ludzkiego rozumu.

Powiązane lata

W roku 1754 doszło do rozpoczęcia wojny francusko-indyńskiej, natomiast w 1756 rozpoczęła się pełnoprawna Wojna siedmioletnia. Dalszy rozwój wydarzeń z 1755 roku miał wpływ na kształtowanie się nowoczesnych państw narodowych w Europie i Ameryce Północnej.