1952

Rok 1952 był okresem intensywnych przemian politycznych, gospodarczych i kulturalnych na całym świecie. Wydarzenia tego roku wywarły długotrwały wpływ na dalszy bieg historii, od zimnej wojny po rozwój technologii kosmicznych.

Polska w 1952 roku

W Polsce 1952 rok był kulminacją procesu stalinizacji. 20 lipca odbyło się referendum, w którym poparcie dla nowej konstytucji zostało podane na poziomie 91,5 %. Nowa konstytucja, przyjęta w ramach Sejmu, formalnie ustanowiła Polską Rzeczpospolitą Ludową i ustaliła jednopartyjny system rządów pod przewodnictwem Polskiej Partii Pracy.

W tym samym roku władze rozpoczęły masową industrializację, w tym budowę Kopalni Wodnej w Zagłębiu Dąbrowskim oraz rozbudowę zakładów zbrojeniowych w Ursusie.

Wydarzenia międzynarodowe

Stany Zjednoczone – prezydent Harry S. TrumanAdlaiem Stevensonem.
Związek Radziecki – 14 lutego w Moskwie odbyło się pierwsze spotkanie na temat konstrukcji pierwszego radzieckiego bomby wodorowej.
Korea – trwała wojna koreańska (1950‑1953), w 1952 roku doszło do intensyfikacji walk wzdłuż frontu demarkacyjnego.
Egipt – w sierpniu prezydent Gamal Abdel Nasser
Indonezja – w październiku odbyły się pierwsze wybory parlamentarne po uzyskaniu niepodległości.

Nauka i technika

W dziedzinie technologii i nauki rok 1952 przyniósł szereg przełomowych wydarzeń:

22 lutego w ZSRR odbył się pierwszy udany test bomby wodorowej, znanej jako „Joe‑4”.
12 sierpnia amerykański lotnik John Glenn został wybrany do programu Mercury jako pierwszy amerykański astronauta.
W Manchesterze (Wielka Brytania) zaprezentowano pierwszy komputer transistorowy – Manchester Mark I.
W Polsce prof. Maria Skłodowska‑Curie poświęciła się dalszym badaniom nad promieniotwórczością, a jej laboratorium w Warszawie otrzymało nagrodę Zaawansowanej Badawczej Innowacji.

Kultura i sztuka

Rok 1952 to także ważny okres w historii kultury:

W kinie światowym premierę miał film „High Scotland” reżyserii Alfreda Clarke’a.
W muzyce popularnej przebiło się dzieło Miriam Makeba – „Qongqothwane”.
W Polsce w Krakowie otwarto Muzeum Sztuki Współczesnej, które stało się ważnym ośrodkiem awangardy.

Sport

W dziedzinie sportu najważniejsze wydarzenia 1952 roku to:

Letnie Igrzyska Olimpijskie w Helsinkach – Polka Halina Kossobudzka zdobyła złoty medal w rzucie oszczepem.
W piłce nożnej powstała Mistrzostwa Europy w piłce nożnej 1952, które wygrała Węgry.

Urodzeni

13 stycznia – Steven Weinberg, amerykański fizyk teoretyczny (nagroda Nobla z fizyki, 1979).
22 lutego – książę Karol, następca tronu Wielkiej Brytanii.
5 maja – Jodie Foster, amerykańska aktorka i reżyserka.
16 czerwca – Michaił Gorbaczow, przywódca ZSRR (1991‑1995).
31 sierpnia – Bill Gates, współzałożyciel firmy Microsoft.
19 listopada – Sylvia Plath, amerykańska poetka i autorka (zmarła w 1972 roku).

Zmarli

7 stycznia – Mahatma Gandhi, indyjski przywódca ruchu niepodległościowego (śmierć w 1948 roku omyłkowo podana – faktyczna data to 30 stycznia 1948, ale w 1952 roku upamiętniono go w Polsce).
10 marca – C. S. Lewis, brytyjski pisarz i filozof.
6 lipca – Albert Schweitzer, lekarz i laureat Pokojowej Nagrody Nobla.
19 grudnia – Robert Ford, amerykański reżyser filmowy.

Dalsze czytanie

Powiązane hasła w encyklopedii: