Polska Akademia Nauk

Polska Akademia Nauk (PAK) jest najważniejszą państwową instytucją naukowo‑badawczą w Polsce, zrzeszającą wybitnych naukowców oraz koordynującą działalność ponad 100 instytutów badawczych. Powstała w wyniku reformy systemu naukowego po II wojnie światowej i od tego czasu pełni rolę centralnego organu doradczego rządu w sprawach nauki i techniki.

Historia

Genezy polskiej akademii sięgają 1919 roku, kiedy w Warszawie powołano Polską Akademię Umiejętności. Po wojnie, w wyniku zmian politycznych, w 1951 roku utworzono Polską Akademię Nauk jako nowoczesny organ centralny, zastępujący dawną akademię.

W latach 1980‑1989 PAK przechodziła przez trudny okres transformacji, a po 1989 roku otworzyła się na międzynarodową współpracę i modernizację struktury.

Struktura organizacyjna

• Sekretarz Główny – najwyższy rangą urzędnik, zarządzający bieżącą pracą Akademii.
• Senat – organ decyzyjny składający się z wybitnych naukowców wybranych spośród członków stałych i honorowych.
• Komitety dziedzinowe – m.in. Komitet Fizyczny, Komitet Matematyczny, Komitet Biologiczny.
• Instytuty badawcze – ponad 100 jednostek zlokalizowanych w całej Polsce, m.in. Instytut Fizyki w Warszawie, Instytut Chemii Organicznej i Bioorganicznej w Krakowie oraz Instytut Astronomii w Warszawie.

Działalność naukowa

PAK prowadzi badania w szerokim spektrum dziedzin: fizyka, chemia, biologia, matematyka, historia, filozofia i wiele innych. Do najważniejszych zadań należą:

1. Organizowanie konferencji i sympozjów międzynarodowych.
2. Wydawanie monografii, periodyków oraz roczników, takich jak Reports of the Polish Academy of Sciences.
3. Przyznawanie nagród i wyróżnień, w tym Nagrody Naukowej oraz Nagrody Fundacji Nauki.
4. Współpraca z uczelniami wyższymi, m.in. z Uniwersytetem Warszawskim i Uniwersytetem Jagiellońskim.

Międzynarodowa współpraca

Polska Akademia Nauk jest członkiem licznych organizacji międzynarodowych, w tym Międzynarodowej Unii Purpurowej oraz Europejskiego Zrzeszenia Naukowego. Od 2000 roku prowadzi programy wymiany naukowców z instytucjami w USA, Niemczech i Japonii.

Budynki i siedziba

Główna siedziba PAK mieści się w historycznym budynku przy Al. Juliusza Słowackiego w Warszawie. W 2010 roku otwarto nowoczesny kampus inspirowany architekturą ekologiczną, w którym znajdują się laboratoria, biblioteka oraz Centrum Informatyki.

Ważne postacie

• Marian Kalinowski – pierwszy sekretarz generalny po reformie 1951 r.
• Maria Skłodowska‑Curie – honorowy członek, laureatka dwóch Nagród Nobla.
• Jerzy Borowski – przewodniczący Senatu od 2005 roku, specjalista w dziedzinie fizyki kwantowej.

Patrzenie w przyszłość

Strategia rozwoju PAK na najbliższą dekadę zakłada zwiększenie funduszy na badania interdyscyplinarne, rozwój infrastruktury cyfrowej oraz promowanie młodych talentów poprzez program Stypendia PAK. Celem jest umocnienie pozycji Polski w światowej nauce i technice.

Zobacz też

Polska • Nauka • Uniwersytet Warszawski • Instytuty Naukowe • Historia nauki