encyklopedia.space

Cystersi

Cystersi (łac. cysticercosis) – choroba pasożytnicza wywołana przez cysticerci (larwy) tasiemca Taenia solium. Najczęściej dotyczy ośrodkowego układu nerwowego (neurocysticercosis), ale może obejmować skórę, mięśnie, oczy oraz inne narządy.

Historia

Pierwsze opisy kliniczne cystersi pojawiły się w XVIII wieku w literaturze hiszpańskiej i portugalskiej. Termin cysticercosis został wprowadzony w XIX wieku przez francuskiego parasytologa Eugène’a Bocha. W drugiej połowie XX wieczoru intensyfikacja badań nad chorobą nastąpiła po odkryciu związku z Taenia solium w krajach o niskim poziomie higieny, zwłaszcza w Ameryce Łacińskiej oraz w Azji.

Epidemiologia

Cystersi jest endemiczna w regionach tropikalnych i subtropikalnych, zwłaszcza w: Meksyku, Peru, Indiach, Indonezji oraz w niektórych częściach Afryki. Szacuje się, że rocznie zachoruje na nią ponad 50 milionów ludzi, z czego około 2 miliony rozwijają postawę neurologiczną.

Patogeneza

Infekcja rozpoczyna się od spożycia jaj T. solium zawartych w zanieczyszczonej wodzie lub jedzeniu. Po przejściu przez żołądek i jelito cienkie, larwy wnikają do krwiobiegu i osiedlają się w różnych tkankach, tworząc cysty (cysticerci). W mózgu powodują one reakcję zapalną i objawy neurologiczne, natomiast w skórze i mięśniach mogą tworzyć się twarde, podskórne guzki.

Objawy kliniczne

  • Neurologiczne: bóle głowy, napady padaczkowe, zaburzenia wzroku, podwyższona ciśnienie śródczaszkowe.
  • Skórne: podskórne grudki, grudki widoczne w badaniu dermatoskopowym (dermatologia).
  • Mięśniowe: ból i sztywność mięśni.
  • Oczne: zapalenie spojówek, zapalenie siatkówki, utrata ostrości widzenia.

Diagnostyka

Rozpoznanie opiera się na połączeniu historii klinicznej, badań obrazowych i badań laboratoryjnych.

  1. Badania obrazowe: tomografia komputerowa (TK) i rezonans magnetyczny (MRI) wykazują charakterystyczne „kropkowo‑obliczkowe” obszary w mózgu.
  2. Serologia: testy ELISA i immunoblot wykrywające przeciwciała przeciw T. solium.
  3. Biopsja: rzadko wykonywana, ale może potwierdzić obecność cysticerci w tkankach skórnych lub mięśniowych.

Leczenie

Leczenie cystersi wymaga podejścia wielostopniowego:

  • Leki przeciwpasożytnicze: albendazol (400 mg dwa razy dziennie) lub praziquantel (50 mg/kg jednorazowo).
  • Kortykosteroidy: podawane jednocześnie w celu złagodzenia reakcji zapalnej w mózgu (np. deksametazon).
  • Chirurgia: w przypadkach dużych cyst w mózgu lub przy zagrożeniu drożności dróg oddechowych.
  • Wspomagające (np. leki przeciwpadaczkowe) w zależności od objawów neurologicznych.

Skuteczność terapii zależy od liczby i lokalizacji cyst oraz od stanu odporności pacjenta.

Profilaktyka

Podstawowe środki zapobiegawcze obejmują:

  • Właściwe gotowanie i mycie żywności, zwłaszcza wieprzowiny.
  • Zapewnienie czystej wody pitnej (sanitarnej higieny).
  • Kontrola i leczenie zakażonych świń (epidemiologia zoonotyczna).
  • Edukacja społeczna w regionach endemicznych.

Powiązane pojęcia

Więcej informacji na temat pokrewnych zagadnień można znaleźć w następujących artykułach:

Literatura

  1. Garcia, H. H. Diagnostic Medical Parasitology. 6th ed. Washington, D.C.: American Society for Microbiology, 2020.
  2. WHO. World Health Organization. Cysticercosis – Fact Sheet, 2022.
  3. Simpson, L., et al. “Neurocysticercosis: A Review of Clinical Aspects.” Neurology 2021; 96(14): 634‑645.