Epidauros

Epidauros (gr. Ἐπιδάυроι, łac. Epidaurum) – starożytne miasto i sanktuarium położone na półwyspie Argolid w Grecji, na wybrzeżu Zatoki Argolijskiej. Najbardziej znane jest z doskonale zachowanego teatru oraz kompleksu poświęconego Asklepiosowi, bóstwu medycyny.

Historia

Pierwsze zamieszki stąd pochodzą z epoki brązu, jednak prawdziwy rozkwit miasta nastąpił w Starożytnej Grecji w V‑IV wieku p.n.e. W 369 r. p.n.e. w Epidaurosie powstała Akademia Asklepieia – najważniejsze greckie centrum leczenia i edukacji medycznej, przyciągające pacjentów z całego świata antycznego.

W IV wiec. p.n.e. w mieście zbudowano słynny teatr, którego zdolność pomieszczenia do 14 000 widzów i doskonała akustyka do dziś są przedmiotem licznych badań. W późniejszych wiekach Epidauros przechodził pod panowanie Macedonii, Rzymu i Bizancjum. W XII‑XIII w. teren został opanowany przez wojska krzyżowców, a ostatecznie w XIX wieku stał się częścią nowoodrębnego państwa greckiego.

Kompleks Asklepiejski

Kompleks medyczny składał się z świątyni Asklepiosa, szpitali (asclepieion), bazylik, łaźni i ogrodów. Pacjenci przechodzili tzw. incubatio – nocne spanie pod opieką kapłanów, mając nadzieję na boskie wizje i uzdrowienie. Najważniejszym elementem był kurcz (święty strumień), w którym kąpano się wierzchowiec.

Teatr w Epidaurosie

Budowę teatru rozpoczęto w 424 r. p.n.e. pod nadzorem architekta Polikleta, a ukończono w 406 r. Najważniejsze cechy: półkula wyścielona marmurem, trójstopniowy auditorium, oraz doskonała akustyka, dzięki której szept na najdalszym miejscu jest słyszalny.

Obecnie teatr jest używany do corocznych festiwali, wśród których najważniejszy to Festiwal Epidaurus, odbywający się od 1976 r. i przyciągający światowej klasy artystów i publiczność.

Współczesność i ochrona

W 1987 roku kompleks w Epidaurosie został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Od tego czasu prowadzona jest intensywna konserwacja, m.in. przywracanie kamieni, odnowa systemu podciągów i bazy technicznej teatru. Teren jest zarządzany przez Ministerstwo Kultury Grecji.

Obszar archeologiczny jest otwarty dla zwiedzających, a w pobliżu znajduje się Muzeum Archeologiczne w Epidaurosie, prezentujące artefakty z okresu klasycznego i hellenistycznego.

Geografia i dostęp

Epidauros położony jest w odległości ok. 130 km południowo-wschodnio od Aten. Najbliższym lotniskiem jest Lotnisko w Argolisie, a do miasta prowadzi dobrze utrzymana droga krajowa E15. W sezonie turystycznym oferowane są regularne przewozy autobusowe z Aten oraz Pireusu.

Dziedzictwo kulturowe

Epidauros jest symbolem połączenia sztuki, medycyny i religii w starożytnej Grecji. Jego wpływ odczuwalny jest w późniejszych dziełach architektonicznych, w teorii akustyki oraz w tradycjach medycznych, które wywarły wpływ na greckich lekarzy takich jak Hipokrates i Galén.

Literatura i źródła

• Plutarch, Życie Asclepiusza
• Pausaniasz, Opis Grecji, Księga 2
• J. M. Campbell, Greek Architecture, Cambridge University Press, 2010
• W. J. H. Tobler, Ancient Theaters of Greece, Oxford, 2003