Papua

Papua – duży wyspowy region położony w zachodniej części Oceanii, obejmujący północno‑zachodnią część wyspy Nowa Gwinea oraz liczne mniejsze wyspy i archipelagi. Obszar ten jest podzielony pomiędzy dwa suwerenne państwa: Papua Nową Gwineę oraz Indonezję (prowincje Papua i Papua Zachodnia).

Geografia

Wyspa Nowa Gwinea jest drugą pod względem wielkości wyspą na świecie (ok. 785 000 km²). Papuę stanowią jej zachodnia część o powierzchni około 465 000 km² oraz przyległe wysepki, m.in. archipelag Moluki i wyspy Aru. Region położony jest pomiędzy Zatoką Bismarcka a Morzem Arafura, na wschód od Australia i na północ od Indonezji.

Ukształtowanie terenu

• Góry centralne – pasmo górskie zwane Góry Centralne (najwyższy szczyt Puncak Jaya, 4 884 m n.p.m.)
• Płaskowyże i niziny – rozległe niziny przybrzeżne, m.in. nizinę Pantai Timur
• Dżungle – jedne z najbogatszych pod względem bioróżnorodności lasów tropikalnych na świecie
• Rzeki – m.in. Mamberamo i Lim

Historia

Historia Papui jest historią kontaktu lokalnych ludów z różnymi mocarstwami kolonialnymi.

• 1526 – pierwsze europejskie wyprawy hiszpańskie, odkrycie wybrzeża przez Alvaro de Mendaña
• 1824 – podział wyspy na strefy wpływów pomiędzy Holandią a Wielką Brytanią w wyniku traktatu w Londynie
• 1829 – holenderska administracja powstaje w zachodniej części wyspy
• 1906 – Brytyjczycy zakładają kolonię Papua (Australia)
• 1949 – po II wojnie światowej Holandia przekazuje część wyspy pod administrację ONZ
• 1975 – Papua Nowa Gwinea uzyskuje niepodległość
• 1969 – przeprowadzenie referendum w sprawie przyłączenia zachodniej części wyspy do Indonezji (tzw. Operacja Tygrys)

Ludność i kultura

Na Papui żyje ponad 30 milionów osób, zamieszkujących się w setkach grup etnicznych. Najważniejsze cechy kulturowe:

• Języki – ponad 800 języków, w tym liczne języki austronezyjskie i papuaskie
• Tradycyjne wspólnoty – klany i stribog (lokalne radzieckie struktury)
• Sztuka – malowidła na ciałach, rzeźby z drewna i kamienia, tradycyjna muzyka w instrumentach typu kora i ukulele
• Wierzenia – animizm, chrześcijaństwo (głównie wschodnia część) oraz islam (głównie w prowincjach indonezyjskich)

Gospodarka

Gospodarka Papui opiera się głównie na:

• Surowcach naturalnych – ropa naftowa (np. pola Tangguh), gaz ziemny, miedź i złoto (kopalnia Grasberg)
• Rolnictwie – uprawy taro, manioku, kukurydzy oraz tradycyjny rybołóstwo wzdłuż wybrzeży
• Turystyce – ekoturystyka, trekking po górach centralnych i wyprawy przyrodnicze

Problemy środowiskowe

Region boryka się z poważnymi wyzwaniami, takimi jak wycinka lasów, wydobycie minerałów i przemieszczanie się ludności. Działania ochronne prowadzone są przez międzynarodowe organizacje oraz rządy obu państw.

Polityka i konflikty

Na zachodniej części wyspy trwa konflikt niepodległościowy znany jako Ruch Niepodległościowy Papui Zachodniej. Od 1963 roku region doświadcza zarówno działań militarnych, jak i protestów cywilnych, a międzynarodowe organizacje praw człowieka wielokrotnie podkreślały potrzebę dialogu i ochrony praw mieszkańców.

Flora i fauna

Papua jest jednym z najważniejszych hotspotów bioróżnorodności:

• Rośliny – ponad 10 000 gatunków roślin, w tym unikalne orchidee i drzewo Araucaria
• Zwierzyniec – ptaki (np. kakapo), ssaki (np. orangutan, dzikie konie tengger) oraz gady (np. warany z rodzaju Varanus)
• Rafy koralowe – rozległe systemy rafowe wzdłuż wybrzeży Morza Arafura i Zatoki Bismarcka

Podział administracyjny

W ramach Papua Nowej Gwinei region obejmuje prowincje:

• West Papua
• Central Papua
• South Papua
• Highlands Papua

W Indonezji Papua podzielona jest na prowincje Papua i Papua Zachodnia.

Patrzenie w przyszłość

Rozwój infrastruktury, ochrona środowiska oraz pokojowe rozwiązanie konfliktów są kluczowymi wyzwaniami dla Papui w XXI wieku. Wiele projektów międzynarodowych, m.in. Program Środowiskowy KIW, dąży do zrównoważonego rozwoju regionu i zachowania jego unikalnego dziedzictwa kulturowego oraz przyrodniczego.