Park Narodowy Gobi

Park Narodowy Gobi (Gobi) – jedno z największych i najważniejszych chronionych obszarów przyrodniczych Mongolii, położone w południowo‑zachodniej części kraju, przy granicy z Chińską Republiką Ludową. Powstał w 1993 roku i obejmuje ponad 1 000 000 ha pustynnego krajobrazu, w tym zarówno klasyczną pustynię Gobi, jak i przybrzeżne stepy oraz góry.

Historia i utworzenie

Idea utworzenia parku narodowego sięga lat 1980, kiedy to władze mongolskie zaczęły zdawać sobie sprawę z rosnącego zagrożenia dla unikalnych ekosystemów Gobi, spowodowanego rosnącą eksploatacją surowców naturalnych, intensywnym wypasem bydła i nielegalnym polowaniem. W 1992 roku przyjęto projekt planu ochrony, a formalnie park został ustanowiony w 1993 roku jako park narodowy o statusie rezerwatu przyrody.

Geografia

Park rozciąga się na terenie dwóch prowincji: Umnugobi i Govi‑Altai. Graniczy z Strefą ochrony przyrodniczej po stronie chińskiej, a jego obszar obejmuje:

pustynię Wschodnią Gobi,
doliny rzek Zavkhan i Haraa,
pasmo górskie Altaj w miejscu zwanym Tavan Bulag,
liczne słone jeziora, m.in. Uvs Nuur i Khar‑Fan.

Klimat

Park podlega klimatowi półpustynnemu o dużych amplitudach temperatury – od -40 °C zimą do ponad 45 °C latem. Opady roczne wynoszą średnio 150 mm, a wilgotność powietrza jest niska, co sprzyja charakterystycznym formacjom erozyjnym, takim jak yaylag i ergi.

Flora

Pomimo surowych warunków, w parku występuje ponad 500 gatunków roślin. Najważniejsze rodziny to:

Artemisia – przybysz pustynnych stepowych, m.in. Artemisia lercheana,
Saxifraga – rośliny skalne zdolne przetrwać w niskich temperaturach,
Tamarix – drzewa i krzewy tolerujące zasolenie gleby.

Na wybrzuszeniach skalnych spotkać można także rzadkie gatunki endemiczne, np. Saussurea gobiensis.

Fauna

Park jest jednym z najważniejszych ośrodków bioróżnorodności w Azji Środkowej. Występują tu:

duży gosłoń stepowy (Elephas maximus gobiensis) – podgatunek podlegający intensywnej ochronie,
panterę śnieżną (Panthera uncia),
wilk mongolski (Canis lupus alborufus),
gazela przybrudzona (Procapra gutturosa),
liczne gatunki gadów, w tym gekona mglisty (Gekko gobiensis),
ptaki: sójka stepowa, orzeł przedni i krecler.

Co ciekawe, w dolinie Ulan‑Bator odkryto szczątki dinozaurów, co czyni park ważnym miejscem nie tylko przyrodniczym, ale i paleontologicznym.

Ochrona i zarządzanie

Zarządzanie parkiem leży w gestii Ministerstwa Ochrony Środowiska Mongolii. W ramach Programu ochrony UST prowadzone są działania:

monitoring populacji zagrożonych gatunków,
zwalczanie kłusownictwa i nielegalnej eksploatacji surowców,
rehabilitacja zdegradowanych obszarów stepowych,
edukacja lokalnych społeczności i promocja ekoturystyki.

W 2019 roku park został wpisany na listę Światowego Dziedzictwa Przyrodniczego UNESCO w ramach programu rezerwatu biosferycznego.

Turystyka

Park przyciąga rocznie tysiące turystów, w tym miłośników przygód, fotografii przyrodniczej i archeologii. Główne szlaki turystyczne to:

trasa Yamyn Uul – przejście przez skalne formacje erozyjne,
spacer po Oazie Uvs – miejsce obserwacji ptaków wodnych,
wyprawa na Szczyt Nomad – 2 300 m n.p.m., doskonała dla alpinizmu.

W pobliżu parku znajduje się wioska Tsagaan, gdzie goście mogą poznać tradycyjny tryb życia nomadów oraz spróbować lokalnej kuchni, m.in. buuz i ajrak.