Piza
Piza – miasto we Włoszech, położone w regionie Toskania, nad brzegiem rzeki Arno. Znane jest przede wszystkim z Krzywej wieży (ang. Leaning Tower of Pisa) oraz bogatej historii sięgającej czasów rzymskich.
Etymologia
Nazwa „Piza” wywodzi się z języka etiopolskiego (język używany w starożytnym Etrurii). Pierwotnie określała ona „mokry teren” lub „błotnisty brzeg”, co koresponduje z położeniem miasta nad Strumieniem Arno.
Geografia
Piza leży w centralnej części Półwyspu Apenińskiego, w odległości około 90 km na zachód od Florencji. Miasto otoczone jest równinami o umiarkowanym klimacie średnimomorskim, a jego wysokość nad poziomem morza wynosi 4 m.
Historia
Początki osady sięgają VIII wieku p.n.e., kiedy to tereny te były zamieszkiwane przez Etrusków. W II wieku p.n.e. podbicie przez Rzym doprowadziło do przekształcenia Pizy w ważny węzeł handlowy.
- Średniowiecze – w X‑XI wieku miasto stało się jednym z najważniejszych portów na zachodnim wybrzeżu Toskanii.
- Republika Pizy (od 1061 r.) – miasto uzyskało status niezależnej republiki, rywalizując z sąsiadującą Genuią i Florencją.
- Wojny z Genuią (1249‑1250) – po zwycięstwie Pizy nad Genuią miasto rozwinęło infrastrukturę portową i handlową.
- Wiek złotego rozkwitu (XVI‑XVII wiec.) – pod wpływem artystów i uczonych, m.in. Leonarda da Vinci, Piza stała się ośrodkiem kulturalnym.
- Włączenie do Wielkich Księstw Toskanii w 1799 r. po upadku Republiki Pizy.
Zabytki i atrakcje
Miasto przyciąga turystów z całego świata, oferując szereg zabytków:
- Krzywa wieża Piza – słynny dzwonnicowy element Katedry w Pizie, rozpoczęty w 1173 r. i ukończony w 1372 r.
- Katedra (Duomo) w Pizie – przykład architektury romańskiej i gotyckiej, dzieło anonimowego mistrza.
- Baptysterium Pizy – najstarszy chrześcijański obiekt sakralny w mieście, z charakterystycznym akustycznym “ekstazą” dźwięku.
- Cmentarz wulgarnego piękna – średniowieczny ogród z grobowcami rodzin Medici i Pisa.
- Uniwersytet w Pizie – najstarsza uczelnia w Europie (założona w 1343 r.), miejsce studiowań takich uczonych jak Galileusz.
Kultura i edukacja
W Pizie działa liczna scena kulturalna:
- Festiwal Piza Music Festival – coroczne wydarzenie muzyczne z udziałem artystów z całej Europy.
- Muzeum Muzeum Nauki i Techniki – eksponaty poświęcone historii astronomii i matematyki.
- Wydziały nauk przyrodniczych i sztuki na Uniwersytecie w Pizie.
Transport
Miasto posiada rozwiniętą sieć komunikacyjną:
- Lotnisko Pisa International Airport (kod IATA: PSA) obsługuje połączenia z wieloma miastami europejskimi.
- Dworzec kolejowy Stazione di Pisa San Giovanni – węzeł na linii Florencja-Piza.
- Szybka trasa drogowa Autostrada A12 łącząca miasto z Genuą i La Spezia.
Znani mieszkańcy
- Galileusz (1564‑1642) – astronom i fizyk, pracował na Uniwersytecie w Pizie.
- Lucrezia Borgia (1480‑1519) – dama dworu papieskiego, zamieszkała w rezydencji przy Katedrze.
- Farinata del Vasari (1511‑1570) – malarz i architekt, twórca renesansowych fasad w Pizie.
Miasta partnerskie
Piza utrzymuje przyjaźnie pokojowe z wieloma miastami:
Współczesność
Obecnie Piza liczy ponad 90 tysięcy mieszkańców (2023 rok). Miasto kontynuuje rozwój sektora technicznego i turystycznego, pozostając jednym z najważniejszych punktów na mapie turystyki w Włoszech.
Źródła
Informacje w artykule oparte są na publikacjach: Encyklopedia Włoch, Historia Toskanii, a także na danych statystycznych ISTAT.