Samuel Johnson
Samuel Johnson (ur. 1729 w Londynie, zmarł 1784 w Londynie) – wybitny angielski pisarz, krytyk literacki, eseista, poet, leksykograf oraz rozumieństwo publiczne XVIII wieku. Jego najważniejsze dzieło, Słownik języka angielskiego (tzw. Johnson’s Dictionary) z 1755 roku, ugruntowało jego pozycję jako jednego z najważniejszych przedstawicieli literatury angielskiej.
Wczesne lata i edukacja
Samuel Johnson urodził się jako syn biednego rzemieślnika, Michaela Johnsona, i jego żony Sary Johnson. W 1735 r. rodzina przeprowadziła się do Londynu, gdzie dziecko uczęszczało do szkoły przy St. Paul's School. W 1740 r. Johnson próbował podjąć studia w Uniwersytecie Oksfordzkim, lecz z powodu braku funduszy i problemów zdrowotnych (przewlekła choroba kolki żołądkowej) opuścił uczelnię po kilku miesiącach.
Kariera literacka
Po powrocie do Londynu Johnson podjął pracę jako nauczyciel i korepetytor, jednocześnie pisząc poezję i eseje. Jego pierwsze publikacje pojawiły się w The Weekly Thermometer (1748) oraz w The Royal Mercury. W 1755 r. wydał swój najbardziej znany projekt – Słownik języka angielskiego, który zawierał ponad 40 000 haseł, liczne cytaty literackie i definicje oparte na krytycznym podejściu do języka.
Inne ważne dzieła
- Życie Richarda II (1749) – biografia dramatyczna, uznawana za przełom w tworzeniu nowoczesnej biografii.
- Księżyc i Ksun (1765) – seria satyrycznych esejów publikowanych w The Idler.
- Retyk (1755) – zbiór krytycznych rozważań na temat literatury i estetyki.
Życie prywatne i problemy zdrowotne
Johnson cierpiał na liczne dolegliwości, w tym na problemy z trawieniem, padaczkę oraz depresję. Był jednak znany z niezwykłej pamięci i zdolności retorycznych, co czyniło go popularnym mówcą w kręgach intelektualnych. W 1763 roku poślubił Elizabeth Turton, z którą miał wiele burzliwych lat, pomimo braku potomstwa.
Śmierć i dziedzictwo
Samuel Johnson zmarł 1784 w wieku 55 lat po długiej chorobie. Jego pogrzeb w kościele St. Michael and All Angels w Londynie przyciągnął liczne osobistości tamtego okresu, w tym Jamesa Burnsa i Olivera Goldsmitha.
Do dziś Johnson uważany jest za jednego z najważniejszych myślicieli XVIII‑wieku. Jego słownik wyznaczył standardy leksykografii, a jego krytyka literacka wprowadziła pojęcie „subiektywnego smaku” i podkreśliła znaczenie kontekstu historycznego w ocenie dzieł sztuki. Współczesna literatura i językoznawstwo regularnie odwołują się do jego prac, a liczne biografie i dramaty (np. sztuka L. Borodkina „Życie Samuel Johnsona”) utrwalają jego legendę.