Sejm Polski
Sejm – niższa izba parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej, wyłaniana w wyborach powszechnych i bezpośrednich. Współpracuje z Senatem oraz Prezydentem RP w ramach trójpodziału władzy.
Historia
Korzenie sejmowania sięgają 1569 roku, kiedy to w ramach Unii Polsko‑Litewskiej stworzone zostało Zgromadzenie szlacheckie. W XVIII‑wieczniu sejm przybierał formę dwuizbową – Senat i Sejm. Po rozbiorach, w 1919 roku w Polsce odrodzonej funkcjonował Sejm Ustawodawczy, a od 1921 roku – Sejm II Rzeczypospolitej, którego działalność została przerwana przez zamach majowy w 1926 roku.
W okresie II wojny światowej sejm nie funkcjonował, a po 1945 roku, w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, został przekształcony w jednoizbową Radę Narodową. Po upadku komunizmu i przyjęciu nowej Konstytucji z 1997 roku sejm odzyskał swoją współczesną, dwuizbową formę.
Ustrój i kompetencje
Zgodnie z Konstytucją RP, sejm ma następujące główne kompetencje:
- Uchwalanie ustaw oraz ich zmiany.
- Kontrola nad działalnością rządu – poprzez pytania, interpelacje oraz wotum nieufności.
- Udział w procesie wyboru Prezydenta – w wyborach bezpośrednich oraz w sytuacji, gdy wybory zostaną przeprowadzone w Zgromadzeniu Narodowym.
- Budżet – przyjmowanie projektu ustawy budżetowej przedłożonej przez rząd.
- Rozpatrywanie wniosków o zmianę granic administracyjnych oraz o powoływanie i odwoływanie niektórych organów państwowych.
Skład i organizacja
Sejm składa się z 460 posłów, wybieranych w proporcjonalnym systemie wyborczym na czteroletnią kadencję. Kadencja może zostać przerwana w wyniku rozwiązania sejmu przez Prezydenta RP, podjętego po wotum nieufności wobec rządu.
Posłowie zasiadają w Warszawie, w budynku przy ulicy Urzędowej 1/3 – siedziba Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.
W skład sejmowych struktur wchodzą:
- Marszałek Sejmu – przewodniczący obrad i reprezentant izby.
- Wice‑marszałkowie – wspierają Marszałka w prowadzeniu prac.
- Kluby parlamentarne – zrzeszające posłów zgodnie z przynależnością partyjną.
- Komisje stałe – m.in. Komisja Gospodarcza, Komisja Sprawiedliwości, Komisja Europejska.
Wybory do Sejmu
Wybory parlamentarne odbywają się co cztery lata, zazwyczaj w ostatnim tygodniu października. Obywatele posiadający pełne prawa wyborcze głosują w jednej z dwunastu okręgów wyborczych, a mandaty przydzielane są metodą d’Hondta.
Relacje z innymi organami władzy
Sejm współpracuje i podlega kontroli ze strony:
- Senatu – wyższego izby parlamentu, z którym sejm współtworzy proces legislacyjny.
- Prezydenta RP – który może podpisać, odmówić podpisu lub skierować ustawę do Trybunału Konstytucyjnego.
- Rady Ministrów – rządu odpowiedzialnego przed sejmem za wykonywanie ustaw.
Obecny skład (stan na 2023 rok)
| Partia / koalicja | Liczba mandatów | Przywódca list |
|---|---|---|
| Prawo i Sprawiedliwość (PiS) | 235 | Krzysztof Szydło |
| Koalicja Obywatelska | 133 | Donald Tusk |
| Lewica | 49 | Włodzimierz Czarzasty |
| Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL) | 30 | Władysław Kożłak |
| Konfederacja | 13 | Gosia Krakiewicz |
Źródła i dalsza lektura
Więcej informacji można znaleźć w artykułach: Konstytucja RP, Historia Polski, System prawny Polski, Wybory parlamentarne.