Wittgenstein – życie
Ludwig Josef Johann Wittgenstein (urodzony 1889 roku w Wiedniu, zmarły 1951 roku w Cambridge) – austriacki i brytyjski filozof, jeden z najważniejszych myślicieli XX wieku, twórca przełomowych prac w dziedzinie logiki, filozofii języka i filozofii umysłu.
Wczesne lata
Wittgenstein pochodził z bogatej rodziny przemysłowców. Jego ojciec, Karl Wittgenstein, był jednym z najbogatszych ludzi w Austrii. Młody Ludwig otrzymał staranne wykształcenie w domu i w prywatnych szkołach, a w 1903 roku rozpoczął studia inżynierii w Berlinie oraz w Manchester, gdzie interesował się m.in. aerodynamiką.
Przejście do filozofii
W 1911 roku Wittgenstein zapisał się na University of Cambridge, aby studiować pod kierunkiem Bertranda Russella. Jego pierwsza praca, później opublikowana jako Tractatus Logico‑Philosophicus (1921), była wynikiem intensywnych rozważań nad naturą języka, logiki i granicami myśli.
Tractatus Logico‑Philosophicus
W Tractatusie Wittgenstein przedstawił tezę, że struktura języka odzwierciedla strukturę rzeczywistości: „Zdanie jest obrazem faktu”. W dziele tym sformułował też słynne zdanie: „O czym nie można mówić, o tym należy milczeć”. Książka wywarła ogromny wpływ na logikę i analizę filozoficzną, a także przyczyniła się do rozwoju ruchu logicyzmu.
Powrót do Cambridge i praca dydaktyczna
Po I wojnie światowej Wittgenstein powrócił do Cambridge, gdzie w latach 1929‑1947 prowadził zajęcia z filozofii języka. Jego wykłady, pełne prowokacyjnych pytań i dialogów, przyciągały wielu studentów, m.in. Petera Giandomenico i Roberta Melville’a.
Filozofia późna – Badania filozoficzne
W latach 1945‑1951 Wittgenstein opracował nowe podejście do analizy języka, które najpierw upublicznił w postaci notatek znanych jako Badania filozoficzne (Philosophical Investigations). W odróżnieniu od Tractatusu, praca ta podkreślała znaczenie kontekstów życia codziennego oraz „gry językowe”, w których znaczenie słów jest używane i rozumiane.
Życie prywatne i inne zainteresowania
Wittgenstein prowadził skromny tryb życia, odrzucając materialne dobra. Pracował jako nauczyciel w szkołach podstawowych w Ruritanii, a później jako ogrodnik w rodzinnym majątku w Hinterbrühl. Pasjonował się także architekturą i muzyką, grając na skrzypcach.
Śmierć i dziedzictwo
Wittgenstein zmarł 1951 roku w Cambridge na raka płuc. Jego szczątki spoczywają w cmentarzu w Kempston. Postać Wittgensteina wywarła trwały wpływ na filozofię, zwłaszcza na tradycje analizy językowej, fenomenologię oraz psychologię kognitywną. Jego prace są regularnie studiowane w wydziałach filozofii oraz logiki na całym świecie.