Cypok
Cypok – niewielka miejscowość położona w południowo‑wschodniej Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie Nowy Sącz. Miejscowość jest znana przede wszystkim z unikalnej tradycji rzeźby w glinie oraz z zachowanego wsiągueskiego dialektu będącego cennym elementem regionalnego dziedzictwa językowego.
Etymologia
Nazwa cypok wywodzi się prawdopodobnie od staropolskiego słowa cipok, oznaczającego „mały kawałek gliny” lub „fragment”. Według słownika etymologicznego termin ten funkcjonował w języku ludowym już w XV wieku, co wskazuje na długą historię rzemiosła glinianego w tym regionie.
Geografia
Cypok leży w dolinie rzeki Poprad, na wysokości około 350 m n.p.m. Obszar otaczający wioskę charakteryzuje się pagórkowatym ukształtowaniem terenu i bogatą roślinnością leśną, co sprzyja tradycyjnemu rolnictwu i wypasowi zwierząt. Najbliższym większym ośrodkiem miejskim jest Nowy Sącz, oddalonym o około 15 km.
Historia
Pierwsze wzmianki o Cypoku pochodzą z dokumentów skarbowych z 1387 roku, kiedy to wioska była własnością zakonu karmelitańskiego. W XVI wieku Cypok stał się ważnym ośrodkiem produkcji glinianych naczyń, które były eksportowane na tereny Sądecczyzny i Małopolski. Podczas rozbiorów Polski w XIX wieku wioska przeszła w ręce austriackich administracji, co przyczyniło się do wprowadzenia nowych technik wypalania ceramiki.
Kultura i tradycje
Najważniejszym elementem kulturalnym Cypoku jest coroczny Festiwal Ceramiki, organizowany od 1974 roku. W trakcie festiwalu prezentowane są ręcznie wykonane wyroby gliniane, pokazy technik tradycyjnych, a także występy zespołów folklorystycznych z okolicznych wsi. Charakterystyczne są także pieśni i tańce ludowe, które zachowały elementy dawnych rytuałów związanych z rolnictwem i ochroną domostw.
Znaczenie współczesne
Współcześnie Cypok stał się przykładem zrównoważonego rozwoju wsi. Dzięki dbałości o tradycyjne rzemiosło i promocję lokalnych produktów, wioska przyciąga turystów zainteresowanych ekoturystyką oraz turystyką kulturową. Lokalny rzemieślnik Jan Kowalski otrzymał w 2021 roku nagrodę Złotego Pręta Mistrzów za zachowanie autentycznych metod wypalania ceramiki.
Patrzenie w przyszłość
W planach samorządu gminnego znajduje się Program Rozwoju Cypoku 2025‑2030, który zakłada rozbudowę infrastruktury turystycznej, wsparcie edukacyjne w szkołach dziedzictwa kulturowego oraz stworzenie wirtualnego archiwum cyfrowych zbiorów związanych z historią i tradycją wioski.