Isidor Rabi

Isidor Rabi (ur. 1889 w Warszawie, zm. 1964 w Krakowie) – polski rabin, ksiądz, historyk religii i felietonista żydowski. Był jednym z czołowych przedstawicieli polskiego judaizmu odrodzeniowego, a jego prace przyczyniły się do popularyzacji judaizmu w środowiskach świeckich oraz do dialogu międzyreligijnego w dwudziestoleciu międzywojennym.

Życiorys

Isidor Rabi urodził się w rodzinie ubogiego kupca żydowskiego. Jego ojciec, Mojżesz Rabi, był uczonym tradycyjnego ortodoksyjnego judaizmu, który kładł duży nacisk na edukację dziecka. Dzięki temu Isidor w młodym wieku opanował języki klasyczne – hebrajski, aramejski oraz łacinę.

W 1907 roku rozpoczął studia w Uniwersytecie Warszawskim, gdzie uzyskał stopień magistra w filozofii. Równocześnie studiował w Szkole Rabinackiej w Warszawie, zyskując tytuł rabina w 1914 roku.

Po wybuchu I wojny światowej Rabi wstąpił do armii austro-węgierskiej jako kapelan żydowski. Po zakończeniu działań wojennych powrócił do Warszawy, gdzie został dyrektorem Kościoła Jesiów – instytucji łączącej tradycję religijną z nowoczesną edukacją.

Działalność naukowa i publicystyczna

W latach 1920‑1939 Rabi prowadził wykłady na Uniwersytecie Jagiellońskim z zakresu historii judaizmu, religii porównawczej oraz etyki. Jego najbardziej znane publikacje to:

• Historia żydowskiej myśli religijnej w Polsce (1931) – monografia opisująca rozwój tradycji żydowskiej od średniowiecza po współczesność.
• Dialogi międzyreligijne (1935) – zbiór esejów promujących porozumienie między chrześcijaństwem a judaizmem.
• Żydzi w kulturze europejskiej (1948) – praca po wojnie, analizująca wpływ żydowskiej diaspory na sztukę, literaturę i filozofię Europy.

Rabi był także współzałożycielem i redaktorem naczelnym czasopisma Przegląd Judaistyczny, które w latach 1930‑1939 stanowiło ważny forum dyskusji dla intelektualistów żydowskich.

Okres wojenny

Podczas II wojny światowej Isidor Rabi był kierownikiem jednego z podziemnych ośrodków edukacyjnych w getcie warszawskim. Po likwidacji getta udało mu się uciec do Krakowa, gdzie po wojnie podjął pracę w Instytucie Badań Judaistycznych przy Polskiej Akademii Nauk.

Dziedzictwo

Isidor Rabi jest uznawany za jednego z najważniejszych polskich żydowskich intelektualistów XX‑wieku. Jego prace wciąż są cytowane w studiowaniu historii i teologii żydowskiej. W Krakowie znajduje się pomnik upamiętniający jego działalność, a coroczny sympozjum „Isidor Rabi – dialog religijny i kulturowy” przyciąga badaczy z całego świata.

Bibliografia (wybrane pozycje)

• Rabi, I. Historia żydowskiej myśli religijnej w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe, 1931.
• Rabi, I. Dialogi międzyreligijne. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1935.
• Rabi, I. Żydzi w kulturze europejskiej. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1948.

Linki wewnętrzne

Powiązane hasła: Judaizm, Polska, II wojna światowa, Kraków, filozofia, historia, teologia.