Laseroterapia

Laseroterapia – metoda terapeutyczna wykorzystująca skoncentrowane światło laserowe do oddziaływania na tkanki biologiczne. Charakteryzuje się precyzyjnym przekazywaniem energii, co pozwala na kontrolowane podgrzewanie, stymulację lub usuwanie wybranych struktur w organizmie.

Definicja i zasada działania

Laser (laser – Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation) generuje spójne, jednobarwne promieniowanie o określonej długości fali. W laseroterapii energia świetlna jest absorbowana przez chromofory (cząsteczki pochłaniające światło) w tkankach, co prowadzi do:

• przemiany termicznej (podgrzewanie, koagulacja, koagulacja naczyniowa),
• fotochemicznej (reakcje chemiczne wywołane fotonami),
• fotomechanicznej (efekty cieplno‑wibracyjne).

W zależności od parametrów lasera (długość fali, moc, czas trwania impulsu, tryb ciągły lub impulsowy) uzyskuje się różne efekty terapeutyczne.

Historia

Pierwsze zastosowania laserów w medycynie pojawiły się w latach 60. 1960 – 1965. W 1964 roku Charles Davis przeprowadził pierwszą kliniczną operację usunięcia zmiany skórnej przy pomocy lasera CO₂. W kolejnych dekadach rozwijały się techniki laserowe w dermatologii, okulistyce oraz chirurgii, a od lat 2000 laseroterapia jest powszechnie stosowana w fizjoterapii i rehabilitacji.

Rodzaje laserów stosowanych w terapii

Typ lasera	Długość fali (nm)	Główne zastosowanie
CO₂	10 600	Usuwanie zmian naskórkowych, ablacja tkanek miękkich
Argon	488‑514	Leczenie naczynek naczyniowych, fotoodmładzanie skóry
Diode (laser diodowy)	800‑980	Depilacja, terapia bólu, zabiegi naczyniowe
Nd:YAG	1064	Usuwanie tatuaży, terapia naczynek, chirurgia okulistyczna
Erbium:YAG	2940	Redukcja zmarszczek, resurfacing skóry

Zastosowania medyczne

Dermatologia

Laseroterapia w dermatologii obejmuje usuwanie zmian skórnych (włókniaki, brodawki, znamiona), leczenie trądziku, blizn, przebarwień oraz odmładzanie skóry metodą fotoodmładzania.

Okulistyka

W okulistyce laser jest wykorzystywany do:

• refrakcyjnych zabiegów korekcyjnych (LASIK, PRK),
• leczenia jaskry (laserowe irydotomia, trabekuloplastyka),
• usuwania zmian siatkówki (laserowa fotokoagulacja).

Chirurgia

W chirurgii stosuje się lasery do precyzyjnego cięcia, koagulacji naczyń oraz minimalizowania krwawienia. Szczególnie popularne są procedury endoskopowe i mikrochirurgiczne.

Fizjoterapia i rehabilitacja

Laser niskiej mocy (tzw. low-level laser therapy, LLLT) wywołuje biostymulację komórek, przyspieszając gojenie, redukując ból i obrzęk. Stosuje się go w:

• leczeniu urazów sportowych,
• zaburzeniach mięśniowo‑szkieletowych,
• neuropatii i zapaleniu ścięgien.

Skutki uboczne i przeciwwskazania

Choć laseroterapia jest uznawana za bezpieczną, może wywoływać niepożądane reakcje, takie jak:

• przebarwienia skóry (hiperpigmentacja, hipopigmentacja),
• blizny,
• ból i obrzęk w miejscu aplikacji,
• reakcje alergiczne na żele i środki chłodzące.

Przeciwwskazania obejmują:

• ciąże i karmienie piersią,
• choroby nowotworowe w obszarze poddawanym zabiegowi,
• stany zapalne skóry,
• świeże rany i infekcje.

Bezpieczeństwo i regulacje

Obowiązujące przepisy w Polsce regulują użycie laserów medycznych poprzez rozporządzenia Ministerstwa Zdrowia oraz normy ISO/IEC 60825. Personel medyczny musi posiadać odpowiednie uprawnienia i przejść szkolenia z zakresu ochrony oczu oraz sterylizacji urządzeń.

Perspektywy i rozwój technologii

Obecnie trwają badania nad laserami o zmiennej długości fali, integracją z nanotechnologią (np. nano‑cząsteczki zwiększające absorpcję światła) oraz połączeniem z terapią genową. Rozwój technologii impulsywnych i ultrafast laserów otwiera nowe możliwości w chirurgii precyzyjnej i terapii onkologicznej.

Literatura

1. J. M. Baranowski, Laser w medycynie, Warszawa: PZWL, 2019.
2. A. Kowalski, Podstawy fotobiologii, Kraków: Wydawnictwo Medyczne, 2021.
3. World Health Organization, *Guidelines for Safe Use of Lasers in Healthcare*, WHO Publication, 2020.

Artykuł został opracowany na podstawie dostępnych źródeł naukowych i publicznych baz danych medycznych.