Less

Less jest terminem wieloznacznym, który w kontekście informatyki odnosi się przede wszystkim do dwóch odrębnych technologii: preprocesora CSS oraz programu pageru w systemach Unix i pochodnych, takich jak Linux. W języku potocznym słowo less oznacza przysłówek stopnia wyższego od „mniej”. Poniżej prezentujemy najważniejsze informacje o obu technologiach i ich zastosowaniach.

Less – preprocesor CSS

Preprocesor CSS o nazwie Less (skrót od Leaner Style Sheets) został stworzony w 2009 roku przez Jona Grubera jako otwarte oprogramowanie umożliwiające rozszerzenie możliwości tradycyjnych arkuszy stylów. Less działa jako warstwa pośrednia pomiędzy kodem źródłowym a końcowym plikiem .css, wprowadzając takie konstrukcje jak zmienne, zagnieżdżone reguły, mixiny, operacje arytmetyczne i funkcje.

Historia i rozwój

2009 – pierwszy publiczny wydanie Less pojawia się na platformie GitHub.
2010 – integracja z popularnym frameworkiem Bootstrap, co przyspieszyło popularyzację preprocesora.
2013 – wydanie wersji 2.0, wprowadzające nowe funkcje, m.in. guard clauses i detached rulesets.
2017 – Less uzyskuje wsparcie w przeglądarkach dzięki narzędziu Node.js oraz kompilatorowi lessc.

Podstawowe elementy języka

Zmienne: Definiowane przy użyciu znaków @ (np. @primary-color: #ff6600;).
Zagnieżdżanie: Umożliwia strukturalne grupowanie reguł CSS (np. .menu { ul { margin: 0; } }).
Mixiny: Funkcje wielokrotnego użytku, które można wywołać w dowolnym miejscu arkusza.
Operacje: Wykonywanie działań arytmetycznych i logicznych na wartościach (np. width: (100% / 3) - 10px;).

Zastosowania

Less jest wykorzystywany w projektach webowych różnej skali – od prostych stron osobistych po zaawansowane aplikacje korporacyjne. Dzięki możliwościom modularności i ponownego użycia kodu, przyspiesza proces tworzenia i utrzymania arkuszy stylów.

Program less to interaktywny pager służący do przeglądania tekstu w terminalu. Został napisany w 1985 roku przez Marta Negrity jako wolna alternatywa dla starszego programu more. Less jest częścią projektu GNU i jest domyślnie dostępny w prawie wszystkich dystrybucjach Linux oraz w systemie macOS.

Charakterystyka

Przeglądanie w obu kierunkach – w przeciwieństwie do more, less pozwala cofać się w tekście.
Wyszukiwanie – wsparcie dla wyrażeń regularnych i trybu incremental search (klawisz /).
Obsługa wielu plików – możliwość otwierania kilku plików jednocześnie oraz przeskakiwania pomiędzy nimi.
Rozszerzalność – konfigurowalne klawisze, opcje linii poleceń oraz możliwość korzystania z emulatorów terminala.

Podstawowe polecenia

    less plik.txt          # otwarcie pliku
    less -N plik.txt       # wyświetlenie numerów linii
    less +/szukaj plik.txt # rozpoczęcie wyszukiwania od razu po uruchomieniu
    q                      # wyjście z programu

Pozycja w systemie

Program less znajduje się w pakiecie less w menedżerach pakietów, np. apt (Debian/Ubuntu), yum (Fedora) czy brew (Homebrew). Jego kod źródłowy jest dostępny pod licencją GPL.

Less jako wyraz w języku angielskim

W języku angielskim less pełni funkcję przysłówka i przymiotnika stopnia wyższego od little lub few. Używany jest m.in. w wyrażeniach takich jak less than (mniej niż) czy the less we talk, the better (im mniej rozmawiamy, tym lepiej). Przykładowe zdanie: There are 20 minutes less than an hour.

Porównania

less – używane z rzeczownikami niepoliczalnymi lub w amerykańskiej odmianie liczby mnogiej (np. less water).
fewer – używane z rzeczownikami policzalnymi (np. fewer people).

Powiązane pojęcia

W zależności od kontekstu, less może odnosić się do nowoczesnego narzędzia ułatwiającego pracę nad arkuszami stylów, klasycznego programu do przeglądania tekstu w terminalu lub po prostu do określenia mniejszej ilości. Wszystkie te znaczenia współistnieją w literaturze technicznej i codziennej.