Ludwig Wittgenstein

Ludwig Josef Johann Wittgenstein (ur. 1889 w Wiedniu, zmarł 1951 w Cambridge) – austriacki, a później brytyjski filozof, jeden z najważniejszych przedstawicieli filozofii XX wieku. Jego prace wywarły ogromny wpływ na logikę, językoznawstwo, psychologię i matematykę. Wyróżnia się dwoma głównymi okresami twórczości: wczesnym, reprezentowanym przez „Tractatus Logico-Philosophicus”, oraz późnym, zawartym w „Dociekaniach filozoficznych” (ang. Philosophical Investigations).

Życie

Wittgenstein pochodził z zamożnej rodziny żydowskiej – jego ojciec Karl Wittgenstein był wybitnym przemysłowcem. Po ukończeniu szkoły w Wiedniu podjął studia inżynierskie w Berlinie, a następnie w Manchester, gdzie zainteresował się logiką i matematyką. W 1908 wyjechał do Cambridge, aby studiować pod kierunkiem Bertranda Russella. Po uzyskaniu dyplomu powrócił do Austrii, aby walczyć w I wojnie światowej, gdzie został ranny i spędził pewien czas w szpitalu.

Po wojnie kontynuował pracę akademicką w Cambridge, gdzie w 1921 został wykładowcą. W 1929 opublikował swój główny dzieło „Tractatus Logico-Philosophicus”. W latach 1930–1940 pracował jako nauczyciel w małych szkołach wiejskich w Austrii, co miało istotny wpływ na jego późniejsze poglądy filozoficzne.

W 1944 powrócił do Cambridge, gdzie prowadził wykłady i kontynuował badania, aż do swojej śmierci 1951 w domu przy St John’s College.

Twórczość

Wczesny okres – Tractatus Logico-Philosophicus

Głównym celem „Tractatus” było wyjaśnienie relacji między językiem a rzeczywistością oraz określenie granic języka i myśli. Wittgenstein postawił tezę, że zdania mają sens jedynie wtedy, gdy mogą być zweryfikowane poprzez odniesienie do faktów w świecie (tzw. „zdania obrazujące” – picture theory). Dzieło to wywarło silny wpływ na logikę oraz ruch logicyzmu.

Późny okres – Dociekania filozoficzne

W późniejszej twórczości, zwłaszcza w „Dociekaniach filozoficznych”, Witt Wittgenstein odrzucił sztywne struktury logicznej językowej teorii i podkreślił, że znaczenie słów wynika z ich użycia w konkretnych praktykach językowych. Zasugerował pojęcie „gier językowych”, wskazując, że język jest wielorakim zestawem działań, a nie jednorodnym systemem.

Inne publikacje i notatki

„Zarys logiki” (niewydany w czasie życia).
„Kurs logiki” (posthumicznie wydany).
W licznych notatkach (tzw. Blue Book i Brown Book) rozwinął swoją późną filozofię języka.

Wpływ i dziedzictwo

Dzieła Wittgensteina wywarły fundamentalny wpływ na filozofię analityczną, fenomenologię oraz hermeneutykę. Jego koncepcje przyczyniły się do rozwoju semantyki, praktyki językowej oraz współczesnych teorii kognitywistyki. Wybitni filozofowie, tacy jak J. L. Austin, John Searle czy Michel Foucault, czerpali z jego rozważań.

Bibliografia

Wittgenstein, L. Tractatus Logico-Philosophicus. (1921)
Wittgenstein, L. Philosophical Investigations. (1953)
Macarthur, J. Ludwig Wittgenstein: The Duty of Language. (1992)

Powiązane pojęcia

Logika, Semantyka, Język, Ontologia, Filozofia analityczna, Przyroda języka