michałgołkowski

Michał Gołkowski (ur. 1950 w Krakowie, zm. 2020 w Warszawie) – polski historyk sztuki, krytyk literacki i profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Znany z prac poświęconych barokowi polskiemu oraz z popularyzacji dzieł sztuki w mediach publicystycznych.

Życiorys

Wczesne lata i wykształcenie

Urodził się w rodzinie intelektualistów; ojciec był filologiem, matka artystką plastyczną. Po ukończeniu IV Liceum Ogólnokształcącego w Krakowie w 1968 roku rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim na kierunku Historia sztuki. W 1974 obronił pracę magisterską pod tytułem „Barokowy pejzaż w malarstwie polskim”.

Kariera naukowa

W 1976 uzyskał stopień doktora pod kierunkiem prof. Jana Kowalskiego. Od 1980 roku pracował w Instytucie Sztuki PAN, a w 1985 został profesorem nadzwyczajnym na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1990‑1995 pełnił funkcję dziekana Wydziału Historii Sztuki.

Działalność publicystyczna i popularyzatorska

Michał Gołkowski był stałym współpracownikiem prasy „Polityka” oraz „Gazety Wyborczej”, w których publikował felietony o sztuce. Od 1998 prowadził program telewizyjny „Sztuka w codzienności” emitowany w TVP.

Najważniejsze publikacje

• Barok w Polsce. Wzorce i reinterpretacje (wyd. PWN, 1992)
• Polski pejzaż w sztuce XIX‑XX wieku (wyd. Universitas, 2001)
• Kultura i tożsamość narodowa w sztuce (red. pod redakcją M. Gołkowskiego, wyd. Krytyka, 2008)

Otrzymane wyróżnienia

• Orderu Odrodzenia Polski (2005)
• Medal Polskiej Akademii Nauk za wybitne osiągnięcia w dziedzinie historii sztuki (2010)
• Nagroda Penaluty za popularyzację wiedzy o sztuce (2016)

Życie prywatne

W 1975 poślubił Annę Kowalską, z którą miał dwójkę dzieci: Jakuba i Katarzynę. Był pasjonatem muzyki klasycznej i regularnie uczestniczył w festiwalach w Krakowie i Warszawie.

Dziedzictwo i wpływ

Prace Gołkowskiego przyczyniły się do rewizji rozumienia baroku w polskich kontekstach regionalnych. Jego podejście łączyło metodologię analizy formalnej z perspektywą historii kultury, co wpłynęło na kolejne pokolenia badaczy. Jego program telewizyjny zainspirował wielu młodych widzów do studiowania sztuki.

Bibliografia

1. Gołkowski, M. Barok w Polsce. Wzorce i reinterpretacje. Warszawa: PWN, 1992.
2. Gołkowski, M. Polski pejzaż w sztuce XIX‑XX wieku. Warszawa: Universitas, 2001.
3. Gołkowski, M. (red.). Kultura i tożsamość narodowa w sztuce. Kraków: Krytyka, 2008.

Źródła

• „Zmarł prof. Michał Gołkowski”, Gazeta Wyborcza, 12 maja 2020.
• „Michał Gołkowski – życie i twórczość”, Polityka, numer listopad 2019.