Ramadan

Ramadan (arab. رَمَضان, Ramadān) – dziewiący miesiąc kalendarza islamskiego, w którym muzułmanie na całym świecie praktykują post od wschodu do zachodu słońca. Okres ten jest uważany za najświętszy, stanowiąc jednocześnie czas duchowego oczyszczenia, modlitwy i zwiększonej solidarności społecznej.

Historia i znaczenie religijne

W islamie Ramadan jest ściśle powiązany z Koranem. Zgodnie z tradycją, w pierwszej nocy tego miesiąca prorok Mahomet otrzymał pierwsze objawienia od Allaha, które później zostały spisane jako Koran. Dlatego też post w Ramadan jest określany jako szczepienie wierności i jednocześnie wyraz wdzięczności za Boże przesłanie.

Określenie daty

Data rozpoczęcia Ramadanu ustalana jest na podstawie obserwacji księżyca – pojawienia się nowiu. W praktyce oznacza to, że miesiąc może rozpocząć się w różnych dniach kalendarza gregoriańskiego w zależności od regionu. Zwykle trwa 29 lub 30 dni, po czym następuje Eid al-Fitr, czyli święto przerwania postu.

Przebieg dnia w Ramadan

Suhoor – posiłek spożywany przed świtem, po którym rozpoczyna się post.
Iftár – przerwanie postu po zachodzie słońca, tradycyjnie rozpoczynane od spożycia daktyli i wody, po czym następuje większy posiłek.
Taraweeh – dodatkowe modlitwy odmawiane po modlitwie wieczornej (maghrib) w meczetach, najczęściej w formie szeregu recytacji z Koran.
Lailat al-Qadr – „Noc przeznaczenia”, uważana za najważniejszą noc w Ramadan, przypadająca w jednej z nieparzystych nocy ostatniej dziesiątki miesiąca; wierni intensywnie się modlą i proszą o przebaczenie.

Zasady i wytyczne postu

Post w Ramadan obejmuje powstrzymanie się od spożywania jedzenia, picia, palenia tytoniu oraz czynności seksualnych od świtu do zachodu słońca. Post jest obowiązkowy dla wszystkich dorosłych muzułmanów, którzy spełniają następujące warunki:

pełnoletność (osiągnięcie wieku dojrzewania religijnego),
zdrowie fizyczne i psychiczne,
posiadanie zdolności do wytrzymania powstrzymywania się od jedzenia i picia.

Wyjątki od postu

Zgodnie z nauczaniem hadisów, następujące grupy są zwolnione z obowiązku postu lub mogą go odłożyć:

Chorzy i osoby z przewlekłymi schorzeniami, które mogłyby pogorszyć się pod wpływem postu.
Kobiety w ciąży, karmiące oraz kobiety menstruujące.
Podróżni – mogą przerwać post i nadrobić go później.
Dzieci do czasu osiągnięcia wieku dojrzewania.
Osoby starsze i niepełnosprawne, które nie są w stanie wytrzymać postu.

W sytuacji, gdy osoba zwolniona z postu nie może go odrobić w późniejszym terminie, może ona wykonać zakat (dobrowolny datek) na rzecz potrzebujących.

Kultura i społeczne aspekty Ramadanu

Ramadan odgrywa kluczową rolę w budowaniu więzi wspólnotowych. W wielu krajach muzułmańskich w czasie tego miesiąca zamykane są restauracje i kawiarnie w ciągu dnia, a po zachodzie słońca powstają liczne iftaar bazaary, gdzie ludzie jedzą razem. Wspólne posiłki i modlitwy sprzyjają wzajemnemu zrozumieniu i pomocy, co jest również podkreślane w praktykach Zakat i sadaka (dobrowolne jałmużny).

Ramadan w świecie współczesnym

W dobie globalizacji Ramadan jest obchodzony nie tylko w krajach o tradycji muzułmańskiej, ale także w społecznościach muzułmańskich w Europie, Ameryce i Azji. W wielu państwach zachodnich pracodawcy coraz częściej uwzględniają potrzeby pracowników obchodzących Ramadan, oferując elastyczne godziny pracy lub krótsze przerwy na posiłki.