URL (Uniform Resource Locator)

URL (ang. Uniform Resource Locator) jest standardowym formatem adresu służącym do identyfikacji i lokalizacji zasobów dostępnych w sieci Internet. Dzięki URL‑om przeglądarki i inne aplikacje mogą odnaleźć i pobrać dokumenty, obrazy, filmy, usługi oraz inne typy zasobów.

Historia

Początki koncepcji adresowania zasobów w sieci sięgają 1989 roku, kiedy to Tim Berners-Lee wraz z zespołem w CERN opracowali protokół HTTP oraz pierwszy system hipertekstowy. W 1994 roku powstał formalny standard RFC 1738, definiujący składnię URL‑ów. Następnie standard został uzupełniony i zaktualizowany w RFC 3986 (2005), który jest obowiązującą specyfikacją do dziś.

Składnia i elementy URL

Standardowy URL składa się z kilku części, które są rozdzielone określonymi separatorami:

schemat (np. http, https, ftp) – określa używany protokół komunikacji;
identyfikator zasobu (authority) – najczęściej zawiera nazwa hosta (domenę) oraz opcjonalnie port (np. example.com:8080);
ścieżka (path) – wskazuje lokalizację zasobu w hierarchii serwera (np. /folder/plik.html);
zapytanie (query) – dodatkowe parametry przesyłane do serwera, poprzedzone znakiem ? (np. ?id=12&sort=asc);
fragment – odniesienie do części dokumentu, rozpoczynające się od # (np. #sekcja2).

Przykładowy URL:

https://www.przyklad.pl:443/katalog/strona.html?zestaw=1&tryb=test#sekcja

Rodzaje i zastosowania

URL‑e używane są w wielu kontekstach:

HTTP i HTTPS – najczęstsze protokoły używane do przeglądania stron WWW;
FTP – dostęp do plików w trybie transferu;
mailto – odwołania do adresów e‑mail;
data – wbudowane treści (np. obrazy w formacie base64) bezpośrednio w kodzie HTML;
URI (Uniform Resource Identifier) – szerszy termin obejmujący zarówno URL‑e, jak i URN‑y (Uniform Resource Names).

Standaryzacja i organizacje

Rozwój i utrzymanie specyfikacji URL‑ów leży w gestii World Wide Web Consortium (W3C) oraz IETF. Dokumenty RFC definiujące składnię i zachowanie URL‑ów są regularnie aktualizowane, aby uwzględniać nowe protokoły i praktyki bezpieczeństwa, takie jak TLS w połączeniu z https.

Bezpieczeństwo