Fort King Abdullah

Fort King Abdullah (arab. قلعة الملك عبد الله) – historyczny fort militarno‑administracyjny położony w południowo‑zachodniej części Arabii Saudyjskiej, niedaleko miasta Mekka. Został wzniesiony w latach 1930–1934 z inicjatywy króla Abdullaha bin Sauda, w celu zabezpieczenia szlaków pielgrzymkowych oraz kontroli nad strategiczną drogą łączącą wewnętrzne prowincje Królestwa.

Historia

Budowa twierdzy rozpoczęła się w 1930 roku, po tym jak władze saudyjskie podjęły decyzję o wzmocnieniu obrony północnych granic kraju przed najazdami plemiennych wojsk Beduinów oraz zagrożeniem ze strony europejskich mocarstw kolonialnych. Projekt został opracowany przez francuskiego inżyniera Georges’a Rouquette’a, specjalizującego się w nowoczesnych konstrukcjach fortyfikacyjnych.

Fort King Abdullah odegrał kluczową rolę w:

• zabezpieczaniu corocznego hadżu – religijnego pielgrzymowania do Mekki,
• kontroli tranzytu towarowego między najważniejszymi miastami zachodniej Arabii,
• odparciu prób rebelii Beduinów w latach 1936–1938.

Architektura i budowa

Fort został wzniesiony z lokalnego kamienia wapiennego, pokrytego stalowymi płytami o grubości 30 mm, co zapewniało odporność na ostrzał artyleryjski. Kompozycję fortyfikacji charakteryzowały:

• cztery wieże strażnicze umieszczone w narożnikach, każda w wysokości 28 m, wyposażona w armaty M1902 i działka przeciwlotnicze,
• centralny dziedziniec otoczony murami z pięciokondygnacyjnymi sklepieniami,
• system podziemnych tuneli połączonych z zbiornikiem wodnym umożliwiającym samowystarczalność podczas oblężenia,
• zakwaterowanie dla 800 żołnierzy oraz 200 pracowników cywilnych.

Znaczenie militarne

Fort King Abdullah był pierwszą w Arabii Saudyjskiej twierdzą, która zastosowała nowoczesną architekturę wojskową inspirowaną europejskimi standardami z okresu I i II wojny światowej. Dzięki temu stał się modelem dla kolejnych konstrukcji defensywnych w regionie, m.in. Fortu Saud w Dżuddzie i Fortu Al‑Ula.

Stan współczesny

Po zakończeniu działalności militarnej w latach 1970 fort przeszedł w ręce Ministerstwa Turystyki i Kultury, które przystąpiło do jego renowacji i przekształcenia w atrakcję turystyczną. Obecnie:

• odbywają się tam wycieczki edukacyjne połączone z wystawami dotyczącymi historii Arabii Saudyjskiej,
• jest miejscem organizacji festiwali kulturowych, m.in. Festiwal Kultury Sabbah,
• działa muzeum Muzeum Fortu King Abdullah, prezentujące zabytkowy sprzęt wojskowy oraz dokumenty z epoki.

Powiązane obiekty i miejsca

W pobliżu fortyfikacji znajduje się:

• ruiny Starożytnego Klasztoru Kufus,
• rezerwat przyrody Trojen,
• wieża obserwacyjna Hilali, będąca dawną stacją meteorologiczną.

Patrzenie w przyszłość

W ramach programu Vision 2030 rząd saudyjski planuje dalszą rozbudowę infrastruktury turystycznej wokół Fortu King Abdullah, w tym budowę centrum konferencyjnego oraz hotelu zlokalizowanego w tradycyjnej architekturze arabskiej.

Źródła

1. Al‑Saud, Historia Twierdz Saudyjskich, Saudyjski Instytut Historii, 2002.
2. Mohammed, Forty i fortyfikacje w Arabii, Wydawnictwo Najm, 2015.
3. Rząd Arabii Saudyjskiej, Raport o dziedzictwie kulturowym 2021, dostępny w archiwum Ministerstwa Kultury.