Richard Milhous Nixon

Richard Milhous Nixon (ur. 1913 w Yorba Linda, hrabstwo Kalifornia; zmarł 1994 w Nowym Jorku) – amerykański polityk, 37. prezydent Stanów Zjednoczonych (1969‑1974). Jego kadencja była naznaczona zimnowojenną dyplomacją, otwarciem stosunków z Chińską Republiką Ludową oraz skandalem Watergate, który doprowadził do jego rezygnacji – jedynego prezydenta w historii USA, który z własnej woli opuścił urząd.

Wczesne lata i edukacja

Nixon urodził się w rodzinie o skromnych środkach. Jego ojciec, Francis Nixon, był sprzedawcą i właścicielem małego sklepu. Po ukończeniu Whittier College w Whittier w 1934 roku, rozpoczął studia prawnicze na University of Charles Schultz w Chicago, które ukończył w 1937 roku.

Kariera polityczna

• Posłaniec do Izby Reprezentantów (1947‑1950) – reprezentował Kalifornię w Kongresie.
• Senator USA (1950‑1953) – w trakcie kadencji zajął się kwestiami związanymi z zimną wojną i zwalczaniem komunizmu.
• Wiceprezydent pod rządem Dwighta D. Eisenhowera (1953‑1961) – biegle współpracował przy polityce zagranicznej, w tym przy układach z Meksykiem (Umowa o kompensacji) i przy podnoszeniu liczby żołnierzy w Arabii Saudyjskiej.

Prezydentura (1969‑1974)

W wyborach prezydenckich w 1968 roku Nixon pokonał Huberta Humphreya. Jego pierwsza kadencja (1969‑1973) charakteryzowała się:

• Rozszerzeniem udziału USA w Wojnie w Wietnamie oraz późniejszą „odwilżą” (Vietnamization).
• Podpisaniem Traktatu o ograniczeniu strategicznych systemów rakietowych (SALT I) w 1972 r.
• Historycznym pojazdem Nixonem w Chińską Republikę Ludową (1972), który otworzył drogę do normalizacji stosunków chińsko‑amerykańskich.
• Rozpoczęciem budowy systemu obrony przeciwrakietowej (ABM) i poparciem środowisk ekologicznych – za co uzyskał przydomek „przyjaciel środowiska”.

Skandal Watergate i rezygnacja

W 1972 roku podczas kampanii wyborczej do Senatu doszło do włamania w siedzibę Partii Demokratycznej w Watergate w Waszyngtonie. Dochodzenie wykazało powiązania z prezydenckim sztabem, w tym z Markiem Hemmingwayem i Jamesem Wiley. Po serii zeznań przed Komisją Watergate oraz ujawnieniu taśmy nagraniowych, w 1974 roku Nixon podał się do rezygnacji, przekazując urząd Geraldiemu Fordowi.

Życie po prezydenturze

Po rezygnacji Nixon wycofał się z życia publicznego, jednak w 1980 roku opublikował autobiograficzną książkę „The Real War”. W późniejszych latach występował jako mówca i doradca w polityce zagranicznej, a także wspierał inicjatywy edukacyjne i historyczne.

Dziedzictwo i ocena historyczna

Dzięki otwarciu na Chiny i podjęciu negocjacji o ograniczeniu broni nuklearnej, Nixon zostaje uznany za jednego z najważniejszych architektów zimnowojennej dyplomacji. Z drugiej strony, skandal Watergate i następująca po nim utrata zaufania społeczeństwa do instytucji państwowych utrwaliły obraz prezydenta jako postaci kontrowersyjnej, “dwulicowej” i “nieszczerej”. Współcześnie historycy oceniają go w skali od „silny lider w polityce zagranicznej” po „przykład niebezpiecznej koncentracji władzy”.

Bibliografia

• Richard Nixon, RN: The Memoirs of Richard Nixon (1978)
• Stanley Kutler, Abuse of Power: The New Nixon Tapes (1997)
• John H. Kessler, The Presidents of the United States of America II (1993)