encyklopedia.space

Nowy rok

Nowy rok to pierwsze dni kalendarzowego roku, który w większości kultur jest obchodzony 1 stycznia. W tradycji zachodniej znany jest jako Nowy Rok i oznacza początek kalendarza gregoriańskiego, powszechnie używanego w świecie.

Definicja

Nowy rok to moment przejścia z ostatniego dnia poprzedniego roku (31 grudnia) do pierwszego dnia nowego (1 stycznia). Zazwyczaj wiąże się z licznymi obrzędami, życzeniami oraz symbolicznymi rytuałami mającymi zapewnić pomyślność w nadchodzącym okresie.

Historia

Początki obchodzenia nowego roku sięgają starożytnych cywilizacji:

  • W Mezopotamii nowy rok rozpoczynał się wiosną, w czasie równonocy marcowej.
  • W starożytnym Egipcie nowy rok wyznaczano na podstawie wylewania wód Nilu.
  • Rzymianie wprowadzili Kalendarium juliańskie w 45 p.n.e., wyznaczając 1 jan. jako początek roku.
  • W 1453 po reformie papieża Grzegorza XIII wprowadzono kalendarz gregoriański, który utrwalił datę 1 stycznia jako oficjalny początek roku w większości krajów.

Kalendarz a data nowego roku

Chociaż kalendarz gregoriański jest dziś najpowszechniejszy, istnieją kultury, które celebrują nowy rok w innym terminie:

Tradycje w Polsce

W Polsce nowy rok jest obchodzony zarówno w domach, jak i w publicznych miejscach:

  • Jednym z najważniejszych zwyczajów jest Sylwester – nocna impreza z fajerwerkami, muzyką i tańcami, odbywająca się w przeddzień 1 stycznia.
  • W domu tradycyjnie spożywa się zupę i dania w postaci bigosu, karpia, suszonych grzybów i makowca.
  • W Warszawie oraz innych dużych miastach organizowane są pokazy sztucznych ogni przy głównych placach i nad Wisłą.
  • Według tradycji ludowej, aby przynieść pomyślność, otwiera się drzwi i okna o północy, a także wypuszcza się zwierzęta (np. koguta).
  • W wielu rodzinach praktykowane jest składanie życzeń noworocznych – często w formie kartki lub krótkiego przemówienia.

Tradycje na świecie

Świętowanie nowego roku przybiera różne formy w zależności od kraju i kultury:

  • W USA słynna jest ceremonia z opadającą kulą w Times Square w Nowym Jorku.
  • W Hiszpanii o północy tradycyjnie spożywa się dwanaście winogron – po jednym na każde uderzenie dzwonu.
  • W Japonii celebruje się Shogatsu – noworoczne rytuały przyświęcone bogu Inari i odwiedzanie świątyń (shinto).
  • W Brazylii odbywają się spektakularne pokazy fajerwerków na plaży Copacabana.
  • W Rosji nowy rok (tzw. Nowy Rok) jest obchodzony z udziałem postaci Babci Szwedoły (Ded Moroz) i jej wnuczki Snegurochka.

Symbolika

W kulturze zachodniej najważniejsze symbole nowego roku to:

  • Fajerwerki – reprezentują odradzające się światło i radość.
  • Kolor złoty i srebrny – symbolizują bogactwo i nadzieję.
  • Kalendarz z odwróconą stroną – znak odnowienia.
  • Odgłosy dzwonów kościelnych – dźwięk odgłaszający nowy początek.

Nowy rok w kulturze popularnej

Motyw nowego roku pojawia się w licznych dziełach sztuki i mediach:

Zobacz także

Bibliografia

1. J. M. Wierzbicki, Historia kalendarzy, Warszawa 2002.
2. A. Kowalska, Tradycje noworoczne w Polsce, Kraków 2015.
3. M. Nowak, Święta i zwyczaje świata, Gdańsk 2018.