WorldCat

WorldCat – międzynarodowy, wielojęzyczny katalog zbiorów bibliotecznych, prowadzony przez OCLC (Online Computer Library Center). Zawiera rekordy opisujące książki, czasopisma, materiały audiowizualne, zasoby cyfrowe i wiele innych typów dokumentów znajdujących się w bibliotekach i innych instytucjach informacyjnych na całym świecie.

Definicja i zakres

WorldCat jest najobszerniejszym katalogiem bibliograficznym dostępnym publicznie. Według danych OCLC, baza obejmuje ponad 200 milionów rekordów pochodzących z ponad 50 000 bibliotek, w tym bibliotek publicznych, uniwersyteckich, specjalistycznych oraz instytucji kultury.

Historia

Projekt WorldCat rozpoczął się w latach 1960 jako Union Catalog of the OCLC. Pierwszy rekord pojawił się w 1971 roku, a w 1979 roku uruchomiono pierwszą wersję online dostępną dla członków OCLC. Od tego czasu system przeszedł liczne modernizacje, wprowadzając obsługę standardów MARC, ISBN, ISSN oraz protokołu Z39.50.

Właściciel i organizacja

WorldCat jest własnością i jest zarządzany przez OCLC, amerykańską organizację non‑profit zrzeszającą biblioteki, która oferuje różnorodne usługi informacyjne i technologiczne. OCLC utrzymuje i rozwija infrastrukturę systemu, a także dba o standardy wymiany danych bibliograficznych.

Technologia i standardy

MARC 21 – podstawowy format zapisu danych bibliograficznych.
FRBR – model konceptualny opisujący relacje pomiędzy dziełami, ich wyrażeniami i manifestacjami.
RDF i Linked Data – umożliwiają integrację rekordów WorldCat z siecią semantyczną.
API WorldCat Search API – pozwala aplikacjom i witrynom internetowym na wyszukiwanie rekordów oraz pobieranie metadanych.

Zastosowanie

WorldCat służy do:

Wyszukiwania dostępności dokumentów w najbliższej bibliotece (tzw. interlibrary loan).
Tworzenia katalogów zbiorów na poziomie regionalnym i krajowym.
Badania bibliometrycznego i analiz trendów wydawniczych.
Uzupełniania metadanych w bibliotekach cyfrowych i repozytoriach otwartego dostępu.

Dostępność

Publiczny interfejs WorldCat dostępny jest pod adresem worldcat.org, gdzie każdy użytkownik może wyszukać po tytule, autorze, ISBN, temacie oraz lokalizacji bibliotek posiadających dany zasób. Członkowie OCLC korzystają z rozszerzonych funkcji, takich jak zarządzanie rekordami, wprowadzanie nowych opisów i raportowanie statystyk.

Krytyka i wyzwania

Pomimo szerokiego zasięgu, WorldCat spotyka się z krytyką dotyczącą:

Różnic w jakości danych w zależności od biblioteki – niektóre rekordy są niekompletne lub zawierają błędy.
Ograniczeń licencyjnych – dostęp do pełnych metadanych i niektórych usług wymaga subskrypcji.
Problemu interoperacyjności z lokalnymi systemami OPAC i nowoczesnymi platformami opartymi na Linked Data.

Zobacz też