Apollonia

Apollonia – termin o kilku znaczeniach w historii, kulturze i nauce. Najczęściej odnosi się do starożytnego miasta w Ilirii (dzisiejsza Albania), męczeństwa świętego Apollonii, a także do imienia żeńskiego pochodzenia greckiego. Współcześnie nazwa pojawia się także w nazwach instytucji, miejscowości i w astronomii (np. asteroida 399 Apollonia).

Etymologia

Nazwa pochodzi od imienia greckiego boga Apollon i oznacza „należąca do Apollona” lub „związana z Apollonem”. W starożytnej Grecji wiele osad nosiło podobne nazwy, podkreślając patronat tego bóstwa.

Starożytna kolonia – Apollonia w Ilirii

Apollonia była jedną z najważniejszych greckich kolonii założonych w III wieku p.n.e. wzdłuż wybrzeża Morza Jońskiego. Starożytna Grecja wysyłała tu osadników z Koryntu oraz Rodos. Miasto szybko stało się centrum handlu i edukacji, a jego akademia przyciągała uczonych z całego regionu.

• Data założenia: ok. 588 p.n.e.
• Główne atrakcje archeologiczne: teatr, biblioteka, świątynia Apollona.
• Upadek: VII‑VI w. p.n.e., po podbojach Rzymian.

Współczesna miejscowość – Apollonia w Albanii

W pobliżu ruin starożytnego miasta znajduje się współczesna miejscowość Apollonia, w gminie Vlorë. Jest popularnym celem turystycznym ze względu na bogate znaleziska archeologiczne oraz malownicze położenie nad Morzem Jońskim.

Święta Apollonia

Apollonia (łac. Apollonia, greck. Ἀπολλωνία) – chrześcijańska męczennica z III wieku, patronka dentystów oraz handluców. Zginęła w Rzymie w ok. 249 r. n.e. po odmowie wyrzeczenia się wiary chrześcijańskiej. Według tradycji jej więzy zostały zerwane przy użyciu szczypiec, co stało się symbolem jej męczeństwa.

• Data męczeństwa: 249 roku
• Patronat: dentystów, jubilerów, handlarzy
• Święto: 9 października

Apollonia w nauce

W astronomii nazwa Apollonia nosi także asteroidę 399 Apollonia, odkrytą w 1895 r. przez Maxa Wolfa. Jest to ciało niebieskie należące do grupy planetoid plejad, krążące w pasie planetoid między Marsem a Jowiszem.

Inne znaczenia

W kulturze współczesnej imię Apollonia jest używane jako:

• Imię artystyczne piosenkarki Apollonia Kotero (USA, lata 80.)
• Nazwa kilku szkół i uczelni, np. Apollonia University w Kijowie
• Marka odzieżowa i kosmetyczna w różnych krajach

Bibliografia

• J. M. Kandri, Starożytne miasta Ilirii, Tirana 2005.
• J. R. Wolfe, Saints of the Early Church, Oxford 1998.
• R. S. Brown, Greek Colonization, Cambridge University Press 2012.
• Ustawodawstwo i źródła archeologiczne (Archiwum Narodowe Albanii).