EU
EU (ang. European Union) – polityczno-gospodarczy związek państw europejskich, który działa na zasadach wspólnoty prawnej i ekonomicznej. Oficjalną nazwą w języku polskim jest Unia Europejska (UE), a skrót EU jest powszechnie stosowany w języku angielskim oraz w dokumentach międzynarodowych.
Definicja
Unia Europejska jest organizacją międzynarodową o charakterze supranarodowym, której celem jest zapewnienie pokoju, stabilności i dobrobytu w Europie poprzez integrację polityczną, gospodarczą i społeczną członków.
Historia
Początki integracji europejskiej sięgają lat 1945 i 1946, kiedy to po II wojnie światowej pojawiła się potrzeba zapobieżenia kolejnych konfliktów na kontynencie. W 1951 roku powstała Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS), a w 1957 roku powstała Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG).
Kluczowym momentem było podpisanie Traktatu z Maastricht w 1992 roku, który formalnie utworzył Unię Europejską, wprowadzając wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa oraz przybliżając wprowadzenie wspólnej waluty – euro.
Instytucje
- Europejski Parlament – organ przedstawicielski wybierany w wyborach bezpośrednich.
- Rada Europejska – zgromadzenie szefów państw i rządów UE.
- Komisja Europejska – ciało wykonawcze, które proponuje akty prawne i nadzoruje ich realizację.
- Rada Unii Europejskiej (potocznie Rada UE) – reprezentuje rządy państw członkowskich.
- Europejski Trybunał Sprawiedliwości – zapewnia jednolitą interpretację prawa UE.
- Europejski Trybunał Obrachunkowy – kontrola finansowa i budżetowa.
Członkostwo
Od 2020 roku Unia Europejska liczy 27 państw członkowskich po wystąpieniu Wielkiej Brytanii w procesie znanym jako Brexit. Najważniejsze kryteria przystąpienia określa Kryteria kopenhaskie, które obejmują stabilne instytucje demokratyczne, praworządność, poszanowanie praw człowieka i funkcjonującą gospodarkę rynkową.
Polityka i gospodarka
UE prowadzi wspólną politykę handlową, rolną (WPR), energetyczną, klimatyczną (Europejski Zielony Pakt) oraz politykę spójności, której celem jest zmniejszanie różnic rozwojowych między regionami.
Jednostkowym symbolem integracji gospodarczej jest euro, waluta przyjęta przez 20 państw członkowskich, tworzących strefę euro.
Rozszerzenia
Historia UE to także seria rozszerzeń. Najważniejsze z nich:
- Rozszerzenie 1973 – przystąpienie Danii, Irlandii i Wielkiej Brytanii.
- Rozszerzenie 1981 – przyjęcie Grecji.
- Rozszerzenie 1995 – przyjęcie Austrii, Finlandii i Szwecji.
- Rozszerzenie 2004 – największe w historii, gdy do UE dołączyło 10 nowych państw, w tym Polska, Czechy i Węgry.
- Rozszerzenie 2007 – Rumunia i Bułgaria.
- Rozszerzenie 2013 – Chorwacja.
Krytyka i kontrowersje
Unia Europejska jest przedmiotem licznych debat publicznych. Najczęściej wymieniane kwestie to:
- Suwerenność państw członkowskich versus kompetencje supranarodowe.
- Polityka migracyjna i kryzys uchodźczy.
- Wpływ regulacji unijnych na małe i średnie przedsiębiorstwa.
- Demokratyczny deficyt – rola Parlamentu w stosunku do komisji i rad.