encyklopedia.space

Islam

Islam (arab. Islam, ozn. „poddanie się” lub „ustąpienie Bogu”) jest monoteistyczną religią objawioną w VII wieku n.e. na półwyspie arabskim. Wyznawcy islamu uznają Mahometa za ostatniego proroka oraz Koran za ostateczne objawienie boskie.

Etymologia

Słowo „islam” pochodzi od arabskiego rdzenia س-ل-م (s‑l‑m), oznaczającego „pokój”, „bezpieczeństwo” oraz „poddanie się Bogu”. Termin ten pojawia się już w Koranie oraz w wczesnych tekstach islamskich.

Historia

  • W 610 roku Mahomet otrzymał pierwsze objawienia w jaskini Hira w Mekce.
  • W 622 roku nastąpiła tzw. hijra – migracja Mahometa i jego zwolenników do Medyny, co jest początkiem muzułmańskiego kalendarza.
  • Po śmierci Mahometa w 632 roku przywódcy zwani kalifami rozpoczęli podbój terytorialny, który w ciągu kolejnych stuleci objął Afrykę Północną, Bliski Wschód, Persję i część Azji Południowej.
  • W średniowieczu islam przyczynił się do rozwoju nauki, medycyny, filozofii i sztuki, zwłaszcza w ramach Złotego Wieku Islamu.

Podstawowe wierzenia

Islam opiera się na tzw. pięciu filarach islamu, które definiują obowiązki religijne wyznawcy:

  1. Szahada – wyznanie wiary: „Nie ma boga prócz Allaha, a Mahomet jest Jego posłańcem”.
  2. Salat – modlitwa pięciokrotna dziennie w określonych porach.
  3. Zakat – jałmużna, czyli obowiązkowe wsparcie ubogich.
  4. Saum – post w miesiącu Ramadan, od świtu do zmierzchu.
  5. Hadżdż – pielgrzymka do Mekki, przynajmniej raz w życiu, jeśli wyznawca ma środki i zdrowie.

Święte teksty

Głównym źródłem objawień w islamie jest Koran, uznawany za dosłowne słowo Allaha. Dodatkowo ważną rolę odgrywają hadisy – zbiory wypowiedzi i czynów Mahometa, które stanowią podstawę prawa szariatu.

Odłamy

Największe odłamy islamu to:

  • sunnizm – stanowiący około 85–90 % muzułmanów. Podstawą sunnickiej tradycji są cztery najważniejsze szkoły prawa (madhhab): hanafi, malikizm, szafiizm i hanbalizm.
  • szyizm – liczący ok. 10–15 % wyznawców, z głównym naciskiem na przywódców zwanych imāmami; najliczniejsza grupa to szyici dwunasturzinni.
  • sufizm – mistyczny nurt duchowy, kładący nacisk na osobiste doświadczenie Boga i praktyki ascetyczne.

Liczba wyznawców i rozmieszczenie geograficzne

Według szacunków 2020 roku islam jest drugą co do wielkości religią na świecie, liczącą ponad 1,9 miliarda wyznawców, co stanowi około 24 % ludności globalnej. Największe populacje muzułmańskie znajdują się w:

Kultura i dziedzictwo

Islam wywarł głęboki wpływ na architekturę (np. Alhambra, Katedra w Sewilli), sztukę (kaligrafia arabskie, geometryczne mozaiki), muzykę (np. qawwali) oraz naukę (przez uczonych takich jak Al‑Chwarizmi, Ibn Sina).

Prawa i prawo szariatu

System prawny oparty na szariacie wywodzi się z Koranu i hadisów. Jego zakres obejmuje nie tylko kwestie religijne, ale także prawo rodzinne, karne i handlowe. Współczesne państwa muzułmańskie przyjmują różne modele interpretacji i wdrażania szariatu – od pełnego systemu prawnego po jedynie elementy odnoszące się do małżeństwa i dziedziczenia.

Współczesne wyzwania

W XXI wieku islam stoi przed licznymi wyzwaniami, takimi jak:

  • Różnice między tradycją a modernizacją społeczną;
  • Rola kobiet w społeczeństwie i interpretacje prawne dotyczące równości płci;
  • Radzenie sobie z ekstremizmem i terroryzmem, które niekiedy są przypisywane islamowi, a w rzeczywistości stanowią marginalny odłam;
  • Dialog międzywyznaniowy z chrześcijaństwem, judaizmem i innymi religiami.

Powiązane pojęcia

Więcej informacji można znaleźć w następujących artykułach: