Myanmar

Geografia

Myanmar, formalnie Republika Zjednoczonych Myanmar (dawniej Birma), leży w Azji Południowo-Wschodniej. Graniczy z Bangladeszem, Indiami, Chinami, Laosem i Tajlandią. Kraj posiada rozległe wybrzeże nad Zatoką Bengalską oraz dostęp do Morza Andamańskiego. Najwyższym szczytem jest Hkakabo Razi (5 881 m n.p.m.), a najważniejszą rzeką – Irrawadi.

Historia

Ludność tego obszaru zamieszkiwana była od prehistorii przez liczne królestwa, m.in. Pagan (XI–XIII w.). W 1765 roku terytorium weszło w skład Imperium Birmańskiego, które w 1885 roku zostało podbite przez Wielką Brytanię. Niepodległość uzyskano w 1948 roku pod nazwą Birma. W 1988 roku po masowych protestach doszło do zmiany przywództwa, a w 1989 roku rząd wojskowy ogłosił zmianę nazwy na Myanmar.

Polityka i ustrój

Myanmar jest formalnie republiką, ale realnie władzę sprawują siły zbrojne. Od 2021 roku po zamach stanu prowadzonym przez rząd wojskowy, kraj znajduje się pod kontrolą juntas. System polityczny składa się z pięciu regionów administracyjnych oraz siedmiu stanów, w tym tzw. stanów autonomicznych.

Gospodarka

Gospodarka Myanmar opiera się przede wszystkim na rolnictwie (ryż, pszenica, warzywa), wydobyciu surowców naturalnych (gaz ziemny, ropa naftowa, drewno) oraz turystyce (m.in. zabytki w Bagan i Mandalaj). Mimo bogactw naturalnych, wskaźniki rozwoju społecznego pozostają niskie – PKB per capita wynosi około USD 1 500, a poziom ubóstwa przekracza 25 %.

Demografia

Według ostatniego spisu ludności przeprowadzonego w 2014 roku w Myanmar mieszkało ok. 80 milionów osób. Największą grupą etniczną są Birmańczycy (ok. 68 %), pozostałą populację stanowią mniejszości narodowo‑etniczne, m.in. Shanowie, Kachinowie, Rakhine i Chinowie. Oficjalnym językiem jest język birmański, ale w praktyce używa się wielu języków lokalnych.

Kultura i religia

Myanmar słynie z bogatej tradycji buddyjskiej – ponad 80 % mieszkańców wyznaje Theravāda. Charakterystyczne są złote stupy, zwane pagodami, oraz liczne festiwale, np. Thingyan (noworoczny festiwal wody). Sztuka i literatura mają długą historię, sięgającą epoki Pagan. Tradycyjną muzyką jest saung, a popularnym sportem – boks oraz tradycyjne gry zespołowe.

Stolica i najważniejsze miasta

Od 2005 roku stolicą jest Naypyidaw, sztucznie zbudowane miasto położone w centralnej części kraju. Inne znaczące ośrodki to Yangon (była stolica i największe miasto), Mandalaj (kulturalne serce) oraz Bago.

Współczesne wyzwania

• Prawa człowieka: licznych międzynarodowych organizacji krytykuje działania wojskowego rządu, w tym represje wobec mniejszości Rohingya i ograniczanie wolności mediów.
• Konflikty etniczne: trwające od dekad walki zbrojne w regionach Kachin i Shan.
• Rozwój gospodarczy: potrzebne są reformy prawne, inwestycje zagraniczne i poprawa infrastruktury.
• Środowisko: wylesianie, degradacja terenów przybrzeżnych oraz zagrożenia związane ze zmianami klimatycznymi.

Źródła i dalsza lektura

Więcej informacji można znaleźć w artykułach: Historia Myanmar, Polityka Myanmar, Kultura Myanmar, Ekonomia Myanmar.