Yuan (¥)

Yuan (chińskie: 元; w języku polskim czasem zapisywany jako juan) jest oficjalną jednostką monetarną Chińskiej Republiki Ludowej oraz kilku innych terytoriów i państw, które używają chińskiego systemu walutowego. W międzynarodowych notacjach walutowych symbol ¥ oznacza zarówno chiński yuan, jak i japoński jen, choć w praktyce różnicę wyznacza się poprzez kod ISO 4217 – CNY (dla Chin) oraz JPY (dla Japonii).

Etymologia

Słowo yuan oznacza „pierwszy”, „główny” lub po prostu „jednostkę” w języku chińskim. Pierwsze użycie tego terminu w kontekście waluty pojawiło się pod koniec XIX w. wraz z wprowadzeniem nowoczesnych banknotów przez rząd dynastię Qing.

Historia

• 1895 – Wprowadzenie pierwszych nowoczesnych banknotów yuan (1895) w ramach reform monetarnych.
• 1912 – Po upadku dynastii Qing nowy rząd Republiki Chińskiej ustanowił yuan jako jednostkę podstawową.
• 1948 – W wyniku hiperinflacji w Chinach kontynentalnych wprowadzono nowy renminbi, jednak w Hongkongu i Makau yuan pozostał w użyciu do 1970‑s.
• 1994 – Reforma systemu walutowego i wprowadzenie obecnego kursu wymiany wobec dolara amerykańskiego.
• 2005 – Bank centralny Chin (People's Bank of China, PBOC) podniósł wartość yuan w stosunku do dolara, kończąc politykę stałego kursu.

Rodzaje i nominały

Obecnie yuan dzieli się na dwie podstawowe jednostki:

• Renminbi (RMB) – oficjalna nazwa waluty, której podstawową jednostką jest yuan.
• Kuai – potoczna nazwa jednostki, używana w codziennym języku (np. „dziesięć kuai”).

Banknoty i monety w obiegu:

• Banknoty: 1, 5, 10, 20, 50, 100 yuan.
• Monety: 1 jiao (0,1 yuan), 5 jiao (0,5 yuan), 1 yuan.

System wymiany i kurs

Yuan jest walutą częściowo wymienialną. Kursy wymiany są ustalane przez Bank centralny Chin, który prowadzi politykę zarządzanego floatu (ang. managed floating). W praktyce oznacza to, że wartość yuan względem innych walut, np. euro czy dolara amerykańskiego, jest ustalana w wąskim paśmie, ale może być modyfikowana w odpowiedzi na warunki rynkowe.

Zastosowanie międzynarodowe

Yuan odgrywa coraz większą rolę w międzynarodowych transakcjach handlowych:

• Uczestniczy w międzynarodowym systemie rozliczeń walutowych SWIFT.
• Od 2016 roku znajduje się w koszyku SDR (Special Drawing Rights) Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW).
• Jest wykorzystywany w programach Inicjatywy „Pasa i Drogi” jako preferowana waluta rozliczeniowa.

Kontrowersje i kwestie prawne

Wiele państw i instytucji finansowych podnosiło zarzuty wobec Chin o manipulowanie kursem yuan w celu uzyskania przewagi handlowej. W latach 2010‑2015 USA, Unia Europejska i Japonia wniosły skargi do Światowej Organizacji Handlu (WTO), które doprowadziły do wprowadzenia bardziej przejrzystych zasad wyceny waluty.

Powiązane pojęcia

• Renminbi
• Jiao – podjednostka yuan (1 yuan = 10 jiao)
• Bank centralny Chin
• Waluta chińska

Bibliografia

1. Kowalski, M. (2020). Historia współczesnej chińskiej waluty. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe.
2. Li, X. (2018). Monetary Policy in China. Pekin: PBOC Publishing.
3. Smith, J. (2017). „The Internationalization of the Yuan”. W: Journal of Asian Economics, nr 45, s. 112‑129.

Artykuł opiera się na dostępnych źródłach publicznych i jest przeznaczony wyłącznie do celów informacyjnych.